महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ०५ मार्च २०२६ ।। इराणवरील हवाई हल्ल्यांमुळे मध्यपूर्वेत तणाव शिगेला पोहोचला असताना अमेरिकेच्या सत्ताकेंद्रातही मतभेदांचे सूर उमटत असल्याची चर्चा रंगली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी इराणविरोधी लष्करी कारवायांसाठी तळ उपलब्ध करून न दिल्याबद्दल ब्रिटन आणि स्पेनवर उघड नाराजी व्यक्त केली. गेल्या पाच दिवसांपासून अमेरिका इराणवर कारवाया करत असताना या संघर्षाचे महायुद्धात रूपांतर होणार नाही ना, अशी भीती अभ्यासक व्यक्त करत आहेत.
“ब्रिटनची भूमिका असहकार्याची”
ट्रम्प यांनी ब्रिटनचे पंतप्रधान Keir Starmer यांच्यावर टीका करत ब्रिटनची भूमिका अत्यंत असहकार्याची असल्याचे म्हटले. “आपण ज्यांच्याशी व्यवहार करत आहोत, ते चर्चिल नाहीत,” असे वक्तव्य करत त्यांनी अप्रत्यक्षपणे Winston Churchill यांचा संदर्भ दिला. अमेरिका–ब्रिटन संबंधांना दीर्घकाळ “स्पेशल रिलेशनशिप” म्हटले जाते; मात्र या वक्तव्यामुळे त्या नात्यात तडा गेल्याचे संकेत मिळत आहेत.
स्पेनसोबत व्यापार तोडण्याची धमकी
स्पेननेही अमेरिकेला आपल्या लष्करी तळांचा वापर करण्यास परवानगी नाकारल्याचे सांगितले जाते. त्यावरून ट्रम्प यांनी स्पेनसोबतचे व्यापारी संबंध संपवण्याचा इशारा दिला. अमेरिकेचे अर्थमंत्री Scott Bessent यांना स्पेनसोबतचे व्यवहार थांबवण्याचे निर्देश दिल्याचा दावा ट्रम्प यांनी केला. मात्र अमेरिकेचे व्यापार प्रतिनिधी Jamieson Greer यांनी तातडीने स्पष्ट भूमिका घेणे टाळले. दरम्यान, स्पेनचे पंतप्रधान Pedro Sanchez यांनी इराणवरील हल्ल्यांना आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे उल्लंघन ठरवले आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या चार्टरचा उल्लेख करत तळ वापरण्यास नकार योग्य असल्याचे सांगितले.
व्यापार आणि तणावाची गुंतागुंत
२०२५ च्या आकडेवारीनुसार अमेरिका–स्पेन व्यापार मोठ्या प्रमाणावर झाला होता. अमेरिकेने स्पेनला सुमारे २६ अब्ज डॉलरची निर्यात केली, तर स्पेनकडून २१ अब्ज डॉलरची आयात झाली. स्पेनकडून प्रामुख्याने औषधनिर्मिती उत्पादने आणि ऑलिव्ह ऑइलची आयात होते. अशा परिस्थितीत व्यापार तोडण्याची धमकी व्यवहार्य ठरेल का, हा प्रश्न उपस्थित होतो.
दरम्यान, २८ फेब्रुवारीला अमेरिका आणि इस्रायलने इराणमधील लष्करी तळांवर हल्ले केल्याची माहिती आहे. त्यानंतर इराणने बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ल्यांद्वारे प्रत्युत्तर दिल्याचे वृत्त आहे. या घटनांमुळे मध्यपूर्वेतील तणाव अधिकच वाढला असून, जागतिक राजकारणात अनिश्चिततेचे सावट गडद झाले आहे.