✍️ महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २० एप्रिल २०२६ ।। ओमानच्या आखातात अमेरिका आणि इराणमधील संघर्षाने नवे वळण घेतले असून अमेरिकन नौदलाने इराणचा ध्वज असलेले ‘तुस्का’ (TOUSKA) हे विशाल मालवाहू जहाज ताब्यात घेतल्याची मोठी घटना घडली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी स्वतः ‘ट्रुथ सोशल’वरील पोस्टद्वारे या कारवाईची पुष्टी केली. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, हे जहाज अमेरिकेने इराणवर लादलेल्या नौदल नाकेबंदीला चुकवून पुढे जाण्याचा प्रयत्न करत होते. अमेरिकन नौदलाची मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र विनाशिका USS Spruance हिने ओमानच्या आखातात या जहाजाला अडवले. वारंवार इशारे देऊनही जहाजावरील कर्मचाऱ्यांनी आदेश पाळले नाहीत, त्यामुळे अमेरिकन नौदलाने जहाजाच्या इंजिन रूमवर कारवाई करून त्याला थांबवले आणि नंतर अमेरिकन मरीनने पूर्ण ताबा घेतला. ट्रम्प यांनी “आमच्याकडे जहाजाचा पूर्ण ताबा आहे आणि त्यात काय आहे याची तपासणी सुरू आहे,” असे स्पष्ट केले आहे.
‘तुस्का’ हे जवळपास ९०० फूट लांबीचे आणि अत्यंत मोठ्या क्षमतेचे कंटेनर जहाज असल्याचे सांगितले जात आहे. अमेरिकेच्या तिजोरी विभागाने यापूर्वीच या जहाजावर निर्बंध लादले होते. संशयास्पद हालचाली आणि कथित बेकायदेशीर कारवायांमध्ये त्याचा सहभाग असल्याचा अमेरिकेचा दावा आहे. अमेरिकेच्या सेंटकॉमच्या माहितीनुसार, हे जहाज इराणच्या बंदराकडे जात होते आणि त्यावर आधीपासून लक्ष ठेवण्यात आले होते. जहाज थांबवण्यासाठी जहाजाच्या इंजिन विभागावर गोळीबार करण्यात आल्याचेही समोर आले आहे. ही घटना म्हणजे केवळ जहाज जप्ती नसून अमेरिकेच्या नौदल नाकेबंदीची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी मानली जात आहे. त्यामुळे हा संघर्ष आता राजनैतिक इशाऱ्यांपासून थेट लष्करी हालचालींपर्यंत पोहोचल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
या घटनेनंतर इराणने संतप्त प्रतिक्रिया देत अमेरिकेवर “समुद्री दरोडा” आणि युद्धविरामाचे उल्लंघन केल्याचा आरोप केला आहे. तेहरानने प्रत्युत्तर देण्याचा इशाराही दिला असून पाकिस्तानमध्ये नियोजित अमेरिका-इराण चर्चांवरही अनिश्चिततेचे सावट आले आहे. Iran ने या घटनेनंतर चर्चेसाठी प्रतिनिधी न पाठवण्याचा निर्णय घेतल्याचे वृत्त आहे. हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीत आधीच गोळीबार, टँकरांवरील हल्ले आणि तेलवाहतुकीवरील तणावामुळे जागतिक ऊर्जा बाजार हादरला आहे. या नव्या कारवाईमुळे तेलाच्या किमती वाढण्याची शक्यता व्यक्त होत असून भारतासह अनेक देश चिंतेत आहेत. आखातातील समुद्री मार्गांच्या सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा आंतरराष्ट्रीय पातळीवर केंद्रस्थानी आला असून, अमेरिका-इराण संघर्ष आता अधिक धोकादायक टप्प्यात प्रवेश करत असल्याचे चित्र आहे.