४८ संघांच्या महाकुंभात दिग्गजांची दारातच गच्छंती; इटलीसह पाच बलाढ्य संघांचा धक्कादायक पत्ता कट
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ६ जून २०२६ ।। फुटबॉलच्या विश्वात सध्या जल्लोषाचे नगारे वाजत आहेत. अमेरिका, कॅनडा आणि मेक्सिको यांच्या संयुक्त यजमानपदाखाली १२ जूनपासून सुरू होणारा फिफा विश्वचषक हा इतिहासातील सर्वात मोठा सोहळा ठरणार आहे. तब्बल ४८ संघ मैदानात उतरणार असल्याने जगभरातील चाहत्यांच्या अपेक्षा आभाळाला भिडल्या आहेत. मात्र स्पर्धेची रंगीत तालीम सुरू असतानाच पात्रता फेरीने असा काही उलटफेर घडवला की अनेक दिग्गजांच्या तंबूत निराशेचे ढग दाटून आले. ज्या संघांची नावे ऐकून प्रतिस्पर्धी घामाघूम व्हायचे, त्यांनाच यावेळी विश्वचषकाचे प्रवेशद्वार ओलांडता आले नाही. विश्वचषकाचा महोत्सव सुरू होण्याआधीच काही मोठ्या नावांच्या स्वप्नांची राख झाल्याचे चित्र दिसत आहे.
या धक्कादायक घडामोडींच्या केंद्रस्थानी आहे इटली! चार वेळा विश्वविजेतेपदाचा मुकुट मिरवणाऱ्या या संघाने एकेकाळी फुटबॉलच्या मैदानावर साम्राज्य गाजवले होते. १९३४, १९३८, १९८२ आणि २००६ या वर्षांच्या सुवर्ण आठवणी आजही चाहत्यांच्या मनात ताज्या आहेत. पण इतिहासाच्या त्या सोन्याच्या पानांना वर्तमानाची साथ मिळाली नाही. सलग तिसऱ्यांदा विश्वचषकासाठी पात्र ठरण्यात इटली अपयशी ठरला आहे. ही केवळ हार नाही, तर फुटबॉल महासत्तेच्या प्रतिष्ठेला बसलेला मोठा धक्का मानला जात आहे. एकेकाळी विजेतेपदाचे दावेदार म्हणून ओळखला जाणारा संघ आता पात्रता फेरीच पार करू शकत नसल्याने फुटबॉलविश्वात आश्चर्य आणि हळहळ व्यक्त होत आहे.
इटली एकटाच या अपयशाचा प्रवासी नाही. नायजेरिया, डेन्मार्क, पोलंड आणि युक्रेन यांसारख्या दमदार संघांनाही विश्वचषकाचे तिकीट मिळवण्यात अपयश आले. या संघांकडे अनुभव होता, दर्जेदार खेळाडू होते, चाहत्यांचा पाठिंबाही होता; पण मैदानावरील निकालांनी त्यांची सर्व समीकरणे बिघडवून टाकली. विशेष म्हणजे यंदा संघांची संख्या ३२ वरून ४८ करण्यात आली आहे. त्यामुळे अधिक देशांना संधी मिळेल, असा अंदाज व्यक्त केला जात होता. पण संधी वाढली म्हणून यश हमखास मिळतेच असे नाही, हे या दिग्गज संघांच्या अपयशाने पुन्हा सिद्ध केले. फुटबॉलमध्ये नावापेक्षा कामगिरी मोठी असते आणि पात्रता फेरीत त्याचाच निकाल लागतो.
दुसरीकडे, गतविजेता अर्जेंटिना, बलाढ्य ब्राझील, फ्रान्स, इंग्लंड आणि स्पेन यांनी मात्र आपली ताकद कायम राखली आहे. हे संघ जेतेपदाच्या शर्यतीत आघाडीवर मानले जात आहेत. त्यामुळे यंदाचा विश्वचषक अधिक चुरशीचा, अधिक रंगतदार आणि अधिक अनिश्चित ठरण्याची चिन्हे आहेत. एका बाजूला दिग्गजांच्या अपयशाची कहाणी आहे, तर दुसऱ्या बाजूला नव्या स्वप्नांना पंख फुटण्याची संधी आहे. फुटबॉलचा हा खेळच असा आहे—कालचा राजा आज प्रेक्षकांत बसलेला असतो आणि कालचा अनोळखी आज सिंहासनावर झेप घेत असतो. म्हणूनच २०२६ च्या विश्वचषकाची शिट्टी वाजण्यापूर्वीच जगभरातील चाहत्यांच्या चर्चेचा विषय चेंडू नाही, तर इटलीसह पाच दिग्गज संघांची झालेली अनपेक्षित एक्झिट ठरली आहे.