मध्यपूर्वेतील संघर्ष, वाढते व्याजदर आणि बदलते जागतिक समीकरण; सोन्याचा भाव ५० टक्क्यांनी कोसळणार की पुन्हा तेजीचा नवा अध्याय सुरू होणार, यावर बाजाराचे लक्ष.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २२ जुलै २०२६ ।। Gold Price Prediction: मध्यपूर्वेतील युद्धाच्या धगधगत्या पार्श्वभूमीवर जगभरातील आर्थिक बाजारपेठा पुन्हा एकदा अस्थिर झाल्या आहेत. अशा काळात सुरक्षित गुंतवणुकीचा आधार मानल्या जाणाऱ्या सोन्याने गेल्या काही महिन्यांत विक्रमी भरारी घेतली होती. मात्र आता त्याच सोन्याच्या भवितव्यावर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे. काही आंतरराष्ट्रीय विश्लेषकांनी सोन्याच्या किमती तब्बल ५० टक्क्यांपर्यंत घसरू शकतात, असा अंदाज व्यक्त केल्याने गुंतवणूकदारांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. जानेवारी महिन्यात उच्चांक गाठल्यानंतर सोन्याच्या किमतींमध्ये आधीच लक्षणीय घसरण झाली असून, बाजारात ‘सुवर्णकाळ संपला का?’ हा प्रश्न जोर धरू लागला आहे. सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या सोन्यालाच आता जागतिक आर्थिक वास्तवाचा कठोर सामना करावा लागत असल्याचे चित्र दिसत आहे.
सध्या अमेरिकी बाजारात सोन्याचा दर उच्चांकावरून मोठ्या प्रमाणात खाली आला असून, भारतीय वायदा बाजारातही किंमतींमध्ये लक्षणीय घसरण झाली आहे. यामागे केवळ मध्यपूर्वेतील संघर्ष नाही, तर वाढते बॉण्ड उत्पन्न, जागतिक अर्थव्यवस्थेतील बदल, महागाईवर नियंत्रणासाठी वाढवलेले व्याजदर आणि गुंतवणूकदारांचा बदलता कल ही अनेक कारणे असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. CoinCodex सारख्या काही विश्लेषण संस्थांनी वर्षअखेरीस सोन्याच्या दरात मोठी घसरण होऊ शकते, असा अंदाज वर्तवला असला तरी Goldman Sachs आणि JP Morgan सारख्या जागतिक वित्तसंस्थांनी मात्र सोन्याला मजबूत आधार मिळेल आणि मोठा ‘क्रॅश’ होण्याची शक्यता मर्यादित असल्याचे मत व्यक्त केले आहे. त्यामुळे बाजारात दोन परस्परविरोधी चित्रे समोर येत आहेत आणि त्यातूनच अनिश्चितता अधिक गडद होत आहे.
इतिहासही या चर्चेला वेगळी दिशा देतो. १९८० मध्ये इराण संकट आणि अफगाणिस्तानवरील सोव्हिएत आक्रमणानंतर सोन्याने विक्रमी उच्चांक गाठला होता. मात्र अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने व्याजदरात मोठी वाढ केल्यानंतर काही वर्षांत सोन्याच्या किमती ६० टक्क्यांहून अधिक कोसळल्या होत्या. त्याचप्रमाणे २०११ ते २०१५ या कालावधीत जागतिक आर्थिक परिस्थिती सुधारू लागल्यानंतर सोन्याच्या दरात जवळपास ४५ टक्क्यांची घसरण झाली होती. त्यामुळे इतिहासाची पुनरावृत्ती होईल का, असा प्रश्न उपस्थित होत असला तरी प्रत्येक आर्थिक चक्राची कारणे आणि परिस्थिती वेगळी असते, हेही तितकेच खरे आहे. त्यामुळे केवळ भूतकाळाच्या आधारे भविष्यातील किमतींचा निष्कर्ष काढणे धाडसाचे ठरू शकते.
दुसरीकडे, वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलने मात्र सावध आशावाद व्यक्त केला आहे. भू-राजकीय तणाव, मध्यवर्ती बँकांकडून सुरू असलेली सोन्याची खरेदी आणि जागतिक अनिश्चितता कायम राहिल्यास सोन्याच्या किमतींना पुन्हा आधार मिळू शकतो, असे त्यांच्या अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. काही परिस्थितीत सोन्याचा दर पुन्हा ४५०० डॉलरपर्यंत झेपावण्याची शक्यताही नाकारण्यात आलेली नाही. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी अफवांवर किंवा एकाच अंदाजावर विश्वास ठेवण्याऐवजी व्याजदर, डॉलरची हालचाल, मध्यवर्ती बँकांचे धोरण आणि जागतिक राजकीय घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवणे अधिक महत्त्वाचे ठरणार आहे. कारण सोन्याचा बाजार हा केवळ चमकणाऱ्या धातूचा नाही, तर जगाच्या आर्थिक नाडीचा आरसा मानला जातो.