₹५ लाखांपर्यंत ऑटो-सेटलमेंट आधीच लागू; आता ATM- UPI कनेक्शनच्या प्रस्तावामुळे नोकरदारांच्या नजरा नव्या व्यवस्थेकडे
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३ सप्टेंबर २०२६ ।। प्रोव्हिडंट फंड म्हणजे नोकरी करणाऱ्या माणसाच्या भविष्यासाठी साठवलेली शांत बचत. पण गरज पडली की हीच बचत काढताना कागदपत्रे, क्लेम, पोर्टल आणि प्रतीक्षेचा खेळ सुरू होतो. आता हा खेळ बदलण्याच्या दिशेने कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना म्हणजेच EPFO पुढे सरकत आहे. EPFO 3.0 या डिजिटल परिवर्तनाचा उद्देश PF सेवा अधिक वेगवान, पारदर्शक आणि बँकिंग सेवांसारखी सुलभ करणे हा आहे. विशेष म्हणजे ₹५ लाखांपर्यंतच्या पात्र अॅडव्हान्स क्लेमसाठी ऑटो-सेटलमेंटची मर्यादा जून २०२५ मध्येच ₹१ लाखांवरून ₹५ लाख करण्यात आली असून, अशा क्लेमचे सेटलमेंट साधारण तीन दिवसांत करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. म्हणजे ‘नवीन नियम येणार’ म्हणून वाट पाहण्यापेक्षा काही सुविधा आधीच सुरू झाल्या आहेत.
EPFO 3.0ची खरी गंमत मात्र त्याच्या पुढच्या डिजिटल आराखड्यात आहे. EPFOच्या अधिकृत EOI दस्तऐवजात बँकिंगसारखा अनुभव, रिअल-टाइम सेवा, विविध डिजिटल माध्यमांतून पेमेंट आणि सदस्यांच्या योगदान-विड्रॉलचा रिअल-टाइम मागोवा घेणाऱ्या आधुनिक IT प्लॅटफॉर्मची कल्पना मांडण्यात आली आहे. याच दिशेने क्लाउड-आधारित, अधिक केंद्रीकृत व्यवस्था उभी करण्याचा प्रयत्न आहे. सध्याच्या पोर्टलवर सर्व्हरची कुरबूर झाली की कर्मचाऱ्यांचा संयमही ‘क्लेम स्टेटस’मध्ये अडकतो. नवीन तंत्रज्ञानामुळे ही अडचण कमी करण्याचा प्रयत्न होणार आहे.
आता सर्वाधिक चर्चेत आहे ते ATM आणि UPIचे कनेक्शन. EPFOच्या समितीने UPIच्या माध्यमातून PF क्लेम सेटलमेंट अधिक जलद करण्याचा प्रस्ताव तपासला आहे. अधिकृत समितीच्या कागदपत्रांमध्ये BHIM UPIच्या माध्यमातून तत्काळ PF विड्रॉलची प्रक्रिया दाखवण्यात आली असून, अंतिम विड्रॉल ₹५ लाखांपर्यंत UPIच्या कक्षेत आणण्यासाठी RBIकडून मर्यादा शिथिल करण्याची शिफारसही नमूद आहे. म्हणजे उद्या सकाळपासून ATMमध्ये कार्ड टाकून PFचे पैसे निघतील, असा अर्थ अजिबात काढू नका. ही सुविधा अद्याप प्रस्ताव आणि तांत्रिक-अधिकृत प्रक्रियेच्या टप्प्यात आहे.
म्हणून PF खातेदारांनी सध्या अफवांपेक्षा अधिकृत माहितीवरच विश्वास ठेवणे महत्त्वाचे आहे. ₹५ लाखांपर्यंतच्या पात्र अॅडव्हान्स क्लेमचे ऑटो-सेटलमेंट आधीच सुरू आहे; मात्र ATM किंवा UPIद्वारे थेट PF काढण्याची सुविधा सार्वत्रिकपणे लागू झालेली नाही. EPFO 3.0चा अंतिम रोलआउट, प्रत्येक फीचरची तारीख आणि वापराच्या अटी EPFOकडून अधिकृतपणे स्पष्ट झाल्यानंतरच निश्चित मानता येतील. पण दिशा स्पष्ट आहे—कधीकाळी PF काढण्यासाठी फाइलच्या मागे धावणारा कर्मचारी आता डिजिटल व्यवस्थेच्या एका क्लिकच्या जवळ आणण्याचा प्रयत्न सुरू झाला आहे. सरकारी कार्यालयात फाइल फिरण्याऐवजी पैसा डिजिटल वेगाने फिरला, तरच या ‘३.०’ला खरा अर्थ प्राप्त होईल.