मीटरचे नवे भाडे अजून हातात नाही, तोच गॅस दरवाढीचा घाव; प्रवाशांच्याही खिशावर परिणाम
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३ सप्टेंबर २०२६ ।।मुंबईकरांच्या प्रवासाचे गणित आधीच महागलेले असताना आता त्यात CNGने आणखी दोन रुपयांची बेरीज केली आहे. महानगर गॅस लिमिटेडने १ सप्टेंबरपासून मुंबई महानगर प्रदेशातील CNGच्या दरात प्रतिकिलो ₹२ वाढ केली असून दर ₹८६ वरून ₹८८ झाला आहे. कंपनीने या वाढीमागे पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे निर्माण झालेली अस्थिरता आणि गॅसच्या पुरवठ्यावरील दबाव कारणीभूत असल्याचे सांगितले आहे. CNGवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असलेल्या रिक्षा आणि टॅक्सी चालकांसाठी ही बातमी म्हणजे रोजच्या कमाईतून आणखी एक हिस्सा इंधनाला देण्याची वेळ. MMRमध्ये लाखो वाहने CNGवर धावतात; त्यात मोठ्या संख्येने ऑटो-रिक्षा आणि काळ्या-पिवळ्या टॅक्सींचा समावेश आहे. म्हणजे पेट्रोल-डिझेलच्या किमतीपासून बचाव म्हणून CNGकडे वळलेल्यांनाही आता ‘स्वस्त इंधना’ची जुनी आठवण काढावी लागणार आहे.
दरम्यान, १ सप्टेंबरपासून मुंबईत ऑटो आणि टॅक्सीच्या सुधारित भाड्यांची अंमलबजावणी झाली आहे. ऑटोरिक्षाचे किमान भाडे ₹२६ वरून ₹२७, तर काळ्या-पिवळ्या टॅक्सीचे किमान भाडे ₹३१ वरून ₹३३ झाले आहे. अतिरिक्त किलोमीटरसाठीही सुधारित दर लागू करण्यात आले आहेत. पण कागदावर भाडेवाढ झाली म्हणजे चालकाच्या हातात लगेच वाढीचे पैसे पडतात असे नाही. इलेक्ट्रॉनिक मीटरचे रिकॅलिब्रेशन पूर्ण होईपर्यंत अनेक चालकांना जुन्या दरानेच प्रवासी वाहतूक करावी लागत आहे. त्यामुळे एका बाजूला CNG महागला आणि दुसऱ्या बाजूला नव्या भाड्याचा लाभ मिळण्यात विलंब—अशी चालकांची कोंडी झाली आहे.
रिक्षा-टॅक्सी संघटनांनी याच मुद्द्यावर नाराजी व्यक्त केली आहे. त्यांच्या मते, भाडेवाढ लागू करताना मीटरचे रिकॅलिब्रेशन वेळेत पूर्ण झाले असते तर चालकांना वाढलेल्या खर्चाची काही प्रमाणात भरपाई मिळाली असती. त्यात CNGचा दर पुन्हा वाढल्याने रोजच्या उत्पन्न-खर्चाचे गणित आणखी बिघडले आहे. दिल्लीमध्येही CNGच्या दरात अलीकडे मोठी वाढ झाली आहे. म्हणजे इंधनाच्या बाजारात स्वस्त पर्याय म्हणून CNGची जी प्रतिमा होती, ती आता हळूहळू धूसर होत चालली आहे. इंधन महागले की त्याचा परिणाम फक्त वाहनचालकावर होत नाही; वाहतूक खर्च वाढला की त्याची सावली मालवाहतूक, बाजारभाव आणि शेवटी सामान्य ग्राहकाच्या खिशावरही पडते.
पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे ऊर्जा बाजारात निर्माण होणारी अस्थिरता मुंबईसारख्या मोठ्या शहराला थेट जाणवते, हे या दरवाढीने पुन्हा दाखवून दिले. मात्र प्रवासी वाहतूक ही रोजच्या जीवनाची गरज असल्याने इंधन दरवाढ आणि भाडेवाढीचा समतोल साधणे आवश्यक आहे. चालक म्हणतात, खर्च वाढतोय; प्रवासी म्हणतात, भाडे आधीच वाढले; आणि प्रशासनाकडे मीटर रिकॅलिब्रेशनची प्रक्रिया अजून सुरू आहे. या तिघांच्या मध्ये अडकलेले गणित म्हणजे मुंबईची सार्वजनिक वाहतूक. CNGच्या दरात दोन रुपये वाढले, पण त्याचा हिशेब शेवटी कोण देणार—चालक, प्रवासी की दोघेही? हा प्रश्न आता फक्त रिक्षा-टॅक्सीचा राहिलेला नाही; मुंबईच्या रोजच्या प्रवासाच्या बजेटचा झाला आहे.