मिसाइल-ड्रोन हल्ल्यांनी तणाव शिगेला; जॉर्डन, बहरीन, कुवैतमध्ये हवाई संरक्षण सतर्क
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३ सप्टेंबर २०२६ ।। काही काळ बंदुका शांत राहिल्या म्हणून युद्ध संपले, असा गैरसमज आखाताने पुन्हा दूर केला आहे. अमेरिका आणि इराणमध्ये गेल्या काही आठवड्यांतील सर्वात मोठा लष्करी संघर्ष पुन्हा भडकला आहे. अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने मंगळवारी इराणमधील इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सच्या तळांवर हवाई हल्ले केले. हवाई संरक्षण यंत्रणा, रडार, सागरी सुविधा, दळणवळण केंद्रे आणि इतर लष्करी क्षमतांना लक्ष्य केल्याचे अमेरिकेने सांगितले. या हल्ल्याला प्रत्युत्तर म्हणून इराणने जॉर्डन, इराक आणि बहरीनमधील अमेरिकेशी संबंधित लष्करी ठिकाणांना मिसाइल आणि ड्रोनद्वारे लक्ष्य केल्याचा दावा केला आहे. म्हणजे काही दिवसांची शांतता ही शांतता नव्हती; ती पुढच्या स्फोटापूर्वीची शांतता होती.
जॉर्डनच्या लष्कराने दिलेल्या माहितीनुसार, त्याच्या हवाई हद्दीत प्रवेश केलेल्या १३ बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रांपैकी १० हवेतच नष्ट करण्यात आली, तर उर्वरित तीन दूरवरच्या निर्जन भागात पडली. बहरीननेही इराणी ड्रोन अडवून नष्ट केल्याचे सांगितले आहे. कुवैतमध्येही हवाई हल्ल्याचे सायरन वाजले आणि ड्रोनविरोधी कारवाई करण्यात आली. त्यामुळे जॉर्डन, बहरीन, कुवैत आणि इराक या चार देशांमध्ये अमेरिकन लष्करी उपस्थितीमुळे सुरक्षा यंत्रणांवर मोठा ताण आला आहे. इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्डने जॉर्डनमधील अमेरिकी तळावर हल्ला करून मोठ्या संख्येने अमेरिकी सैनिक ठार झाल्याचा दावा केला; मात्र अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी सुरुवातीच्या आकलनात कोणतीही अमेरिकी जीवितहानी नसल्याचे सांगितले आहे. युद्धात दावे क्षेपणास्त्रांपेक्षा वेगाने उडतात; त्यामुळे अधिकृत पुष्टीशिवाय मृतांचा आकडा मानणे धोकादायक ठरेल.
या संघर्षाचे सर्वात धोकादायक केंद्र पुन्हा होर्मुझची सामुद्रधुनी बनली आहे. जगाच्या तेलवाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या या मार्गाच्या आसपासच अमेरिकेने इराणी लष्करी क्षमतांवर कारवाई केली आहे. त्यानंतर इराणकडूनही प्रत्युत्तराची मालिका सुरू झाली. Reutersनुसार, दोन्ही देशांतील हा जुलैनंतरचा सर्वात गंभीर थेट लष्करी संघर्ष आहे. दरम्यान, इराणच्या सिरिक परिसरातील एका लग्नसमारंभाजवळ झालेल्या अमेरिकी हवाई हल्ल्यात पाच जणांचा मृत्यू आणि अनेक जण जखमी झाल्याचा इराणचा दावा आहे; या घटनेबाबत अमेरिकेकडून अद्याप अधिकृत स्पष्टीकरण आलेले नाही. संघर्ष वाढला तर नागरी जीवितहानीसोबतच तेलपुरवठा आणि जागतिक व्यापारावरही परिणाम होण्याची भीती वाढली आहे.
आता प्रश्न फक्त अमेरिका आणि इराणचा उरलेला नाही. एका देशावर पडलेले क्षेपणास्त्र दुसऱ्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर, तिसऱ्या देशाच्या तेलाच्या बिलावर आणि चौथ्या देशाच्या बाजारावर परिणाम करू शकते. होर्मुझमधील अस्थिरतेमुळे तेलाच्या किमती वाढू लागल्या असून डॉलरही सुरक्षित गुंतवणुकीकडे झुकताना दिसत आहे. इराणने अधिक व्यापक आणि विनाशकारी प्रत्युत्तराचा इशारा दिला आहे, तर अमेरिकेकडूनही कठोर कारवाईची भाषा सुरू आहे. त्यामुळे आखातातील हा संघर्ष पुन्हा किती दूर जाईल, हे सांगणे कठीण आहे; पण एक गोष्ट स्पष्ट आहे—युद्धाची ठिणगी पुन्हा पेटली असून तिचा धूर आता संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेला जाणवू लागला आहे.