पाच दिवस रात्री बारापर्यंत लाऊडस्पीकरला सवलत; मात्र ‘चार बेस, चार टॉप’ची मर्यादा कायम, नियम मोडणाऱ्यांवर कारवाई
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ५ सप्टेंबर २०२६ ।।पुण्यात गणेशोत्सव म्हणजे भक्ती, परंपरा, ढोल-ताशे आणि आता डीजेचा दणदणाट—या सगळ्यांचे विचित्र मिश्रण झाले आहे. गेल्या काही दिवसांपासून डीजेच्या आवाजावरून पुण्यात रणकंदन सुरू असतानाच गणेश मंडळांना मोठा दिलासा देणारा निर्णय समोर आला आहे. पुणे पोलिसांनी यंदाच्या गणेशोत्सवात १९, २०, २२, २३ आणि २५ सप्टेंबर या पाच दिवसांना रात्री १२ वाजेपर्यंत लाऊडस्पीकर वापरण्यास परवानगी दिली आहे. उर्वरित दिवसांमध्ये मात्र रात्री १० वाजताच ध्वनिक्षेपक बंद करावा लागणार आहे. म्हणजे बाप्पांच्या आरतीनंतर भक्तीला ‘टाइम लिमिट’, पण ठरलेल्या पाच दिवसांत आवाजाला मध्यरात्रीपर्यंत सरकारी पास!
मात्र या निर्णयाचा अर्थ ‘डीजे हवा तितका वाजवा’ असा अजिबात नाही. पुणे पोलिसांनी सण-उत्सवांमध्ये ध्वनिव्यवस्थेसाठी ‘चार बेस, चार टॉप’ची मर्यादा निश्चित केली आहे. गणेश मंडळांनीही प्लाझ्मा स्पीकर, प्रेशर मिड आणि लेझर लाईट न वापरण्याचे मान्य केले आहे. कारण मोठ्या साउंड सिस्टिममधून आवाज १०० ते १०५ डेसिबलपर्यंत पोहोचू शकतो आणि मग बाप्पांच्या स्वागतापेक्षा आसपासच्या नागरिकांच्या कानांची परीक्षा सुरू होते. त्यामुळे मध्यरात्रीपर्यंतची वेळ मिळाली असली, तरी ध्वनीमर्यादा मोडण्याची मुभा मिळालेली नाही.
पुणे जिल्हाधिकारी जितेंद्र डुडी यांच्या २०२६ च्या वार्षिक आदेशानुसारही निवडक उत्सवी दिवसांना सकाळी ६ ते मध्यरात्रीपर्यंत ध्वनिक्षेपक वापरासाठी वेळेची सवलत देण्यात आली आहे. जिल्हास्तरीय आदेशात गणेशोत्सवाच्या कालावधीतील १९, २०, २२, २३, २४ आणि २५ सप्टेंबर या सहा दिवसांचा उल्लेख आहे. मात्र ही सवलत ध्वनीप्रदूषणाचे नियम रद्द करणारी नाही. शांतता क्षेत्रांना आणि निर्धारित डेसिबल मर्यादांना कोणतीही सूट नाही. त्यामुळे मंडळांनी ‘परवानगी मिळाली’ आणि ‘काहीही करता येईल’ यातील फरक लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे.
दरम्यान, पुण्यात डीजेच्या प्रश्नावरून नागरिक आणि गणेश मंडळांमध्ये मतभेद तीव्र झाले आहेत. काही मंडळे उत्सवातील जल्लोषासाठी अधिक मोकळीक मागत आहेत, तर नागरिकांचा सवाल साधा आहे—बाप्पा सर्वांचे असतील, तर आवाजाचा त्रासही सर्वांनीच का सहन करायचा? दुसरीकडे डीजेविरोधी भूमिका मांडणारे विद्यानंद बापट यांच्यावर झालेल्या हल्ल्यामुळे वादाला आणखी गंभीर वळण मिळाले आहे. उत्सव साजरा करणे हा अधिकार आहे; पण त्यासाठी कायदा, शेजाऱ्यांची झोप आणि शहराची शांतता गहाण ठेवण्याचा परवाना कोणालाही मिळालेला नाही. यंदाचा गणेशोत्सव त्यामुळे फक्त डीजे किती वाजतो याची नव्हे, तर ‘उत्सव आणि शिस्त’ यापैकी पुणे नेमके काय निवडते, याचीही परीक्षा ठरणार आहे.