SBI रिसर्चचा ५० बेसिस पॉइंट वाढीचा अंदाज; मात्र अंतिम निर्णय RBIच्या MPCचाच
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १३ सप्टेंबर २०२६ ।। घर, कार, शिक्षण किंवा व्यवसायासाठी कर्ज घेतलेल्या लाखो नागरिकांच्या कपाळावर पुन्हा आठ्या पडण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. कारण महागाईचा दबाव वाढत असताना SBI रिसर्चने रिझर्व्ह बँकेने ऑक्टोबरमध्ये रेपो दरात २५ बेसिस पॉइंट्सची वाढ करावी आणि त्यानंतर डिसेंबरमध्ये आणखी २५ बेसिस पॉइंट्सची वाढ करावी, असा अंदाज व्यक्त केला आहे. म्हणजे एकूण ५० बेसिस पॉइंट्सची वाढ! मात्र इथे एक गोष्ट स्पष्ट आहे—हा SBI रिसर्चचा अंदाज आहे, RBIचा निर्णय नाही. सध्या RBIचा अधिकृत रेपो दर ५.२५ टक्के आहे. अंतिम निर्णय रिझर्व्ह बँकेच्या चलनविषयक धोरण समितीकडूनच घेतला जाईल.
या अंदाजामागे मुख्य कारण म्हणजे कच्च्या तेलाची वाढती किंमत आणि महागाईचा धोका. पश्चिम आशियातील भू-राजकीय तणावामुळे तेलाचे दर १०० डॉलर प्रति बॅरलच्या वर गेले आहेत. तेल महागले की त्याचा फटका केवळ पेट्रोल पंपावर बसत नाही; वाहतूक, उत्पादन, अन्नधान्य आणि घरगुती खर्चाच्या प्रत्येक पायरीवर त्याची सावली पडते. SBI रिसर्चच्या Ecowrap अहवालानुसार, तेलाचे दर दीर्घकाळ उच्च पातळीवर राहिल्यास ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरमध्ये महागाई ६.५ टक्के किंवा त्यापेक्षा जास्त जाऊ शकते. म्हणून व्याजदर वाढवून महागाईला आवर घालण्याची गरज निर्माण होऊ शकते, असा अहवालाचा दावा आहे.
पण कर्जदारांनी आजपासून घाबरून बँकेचे दरवाजे ठोठावण्याची गरज नाही. ऑक्टोबरमधील पुढील MPC बैठक ५ ते ७ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान होणार आहे. त्याआधी RBI महागाई, आर्थिक वाढ, तेलाचे दर आणि जागतिक परिस्थितीचा आढावा घेईल. RBIचे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी अलीकडेच सध्याचे पतधोरण योग्य असल्याचे सांगत महागाईच्या स्थितीवर बारकाईने लक्ष असल्याचे स्पष्ट केले आहे. RBIकडे केवळ रेपो दर वाढविण्याचा पर्याय नाही; अतिरिक्त तरलता नियंत्रित करण्यासाठी बाँड विक्री आणि इतर साधनेही उपलब्ध आहेत.
मात्र सावध राहणे आवश्यक आहे. रेपो दर वाढल्यास फ्लोटिंग रेट गृहकर्ज, वाहनकर्ज आणि इतर कर्जांच्या व्याजदरावर परिणाम होऊ शकतो. काही बँका EMI वाढवतात, तर काही कर्जाचा कालावधी वाढवतात. त्यामुळे आपल्या कर्जाचा व्याजदर, EMI आणि परतफेडीचा कालावधी तपासून ठेवणे हिताचे आहे. सणासुदीत खर्च वाढतो आणि महागाई खिसा रिकामा करते; त्यात EMI वाढली तर सामान्य माणसाच्या बजेटची गणिते बिघडू शकतात. पण सध्या ‘RBI EMI वाढवणारच’ असे सांगणे चुकीचे आहे—कारण अंतिम निर्णय अजून झालेला नाही.