होर्मुझमधील तणाव आणि सौदीच्या तेलवाहिनीवरील हल्ल्याने कच्च्या तेलाचा भाव १०८ डॉलरपार; भारतासाठी आयातखर्चाचे नवे संकट
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १५ सप्टेंबर २०२६ ।। US Israel Iran War : मध्यपूर्वेतील युद्ध आता केवळ क्षेपणास्त्रांपुरते राहिलेले नाही; त्याची धग थेट तेलाच्या बाजारात पोहोचली आहे. सौदी अरेबियाची महत्त्वाची East-West पाइपलाइन ड्रोन हल्ल्यानंतर बंद करण्यात आली आणि त्याच वेळी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील जहाजांवरील हल्ल्यांनी बाजाराची झोप उडवली. परिणामी Brent कच्च्या तेलाचा भाव सोमवारी ३ टक्क्यांहून अधिक वाढून १०८ डॉलरच्या पुढे गेला.
ही पाइपलाइन तब्बल १,२०० किलोमीटरची असून पर्शियन आखाताला वळसा घालत लाल समुद्राच्या दिशेने तेल पोहोचवते. त्यामुळे होर्मुझवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी तिचे महत्त्व मोठे आहे. सौदीच्या म्हणण्यानुसार, इराकमधून आलेल्या ड्रोननी रियाध आणि मदिना परिसरातील पाइपलाइनला लक्ष्य केले. हल्ल्यात नुकसान आणि जखमी झाल्याचेही सौदीने सांगितले आहे. मात्र हल्ल्याची जबाबदारी अद्याप कोणत्याही संघटनेने स्वीकारलेली नाही.
आता खरी चिंता भारताची आहे. देश आपल्या गरजेच्या कच्च्या तेलापैकी ८८ टक्क्यांहून अधिक तेल आयात करतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेल महागले की त्याचा परिणाम भारतीय तेल कंपन्यांच्या खरेदीखर्चावर होतो. सध्या वाढत्या कच्च्या तेलाच्या दरामुळे पेट्रोलवरील विपणन मार्जिन नकारात्मक आणि डिझेलवरील तोटाही वाढल्याचे अहवाल आहेत. म्हणजे पंपावरील दर स्थिर ठेवले तरी कंपन्यांवर आर्थिक ताण वाढतो.
मात्र ‘तेल १०८ डॉलरवर गेले म्हणजे उद्यापासून पेट्रोल-डिझेल महागणार’, असा सरळ हिशेब सध्या लावता येणार नाही. १० सप्टेंबरला दिल्लीतील पेट्रोलचा दर ₹१०२.१२ आणि डिझेलचा ₹९५.२० प्रति लिटर होता, अशी PPACची नोंद आहे. पण युद्ध लांबले, पाइपलाइन आणि सागरी मार्गांवरील व्यत्यय कायम राहिला आणि तेलाचा भाव आणखी वाढला, तर आयात बिल, रुपया आणि वाहतूक खर्चावर ताण वाढू शकतो. शेवटी त्याचा भार कुणावर पडणार? प्रश्न तेलाचा नाही; प्रश्न सामान्य माणसाच्या खिशाचा आहे.