High Street Impex-SOEX प्रकरणात गंभीर अनियमिततेचे आरोप; चौकशी आणि निलंबनाच्या प्रस्तावाने FDAच्या अंतर्गत कारभारावर प्रश्नचिन्ह
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ३० सप्टेंबर २०२६ ।। बाहेरच्या भेसळीवर कारवाई करणाऱ्या अन्न व औषध प्रशासनाने आता घरातील कारभाराकडेही वळून पाहिले आहे. FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या कार्यकाळात विभागातील अधिकारी-कर्मचाऱ्यांच्या कामकाजाचीही छाननी सुरू झाली असून विविध जिल्ह्यांतील १२ अधिकाऱ्यांवर निलंबन आणि विभागीय चौकशीचा प्रस्ताव शासनाकडे पाठवण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे. या प्रकरणाच्या केंद्रस्थानी नाशिकमधील M/s High Street Impex LLP आणि M/s SOEX India Pvt. Ltd. यांच्याशी संबंधित कारवाई आहे. न्यायालयीन नोंदींनुसार, या प्रकरणात संबंधित अधिकाऱ्यांच्या भूमिकेची चौकशी करण्यासाठी विभागाकडून निर्देश देण्यात आले होते. विशेष म्हणजे मुंबई उच्च न्यायालयाच्या एप्रिल २०२६च्या आदेशात शासनाने २ मार्चच्या पत्राद्वारे FDA आयुक्तांना या प्रकरणाची चौकशी करून जबाबदार अधिकाऱ्यांविरुद्ध पुढील कारवाई करण्यास सांगितल्याचे नमूद आहे. म्हणजेच प्रकरण केवळ कार्यालयीन फाईलमध्ये अडकलेले नसून न्यायालयीन प्रक्रियेतही त्याची नोंद झाली आहे.
या प्रकरणात जप्त करण्यात आलेल्या मालाची हाताळणी आणि त्यासंबंधीची कागदपत्रे यावर गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. संबंधित अधिकाऱ्यांवर कर्तव्यात कसूर, वरिष्ठांच्या आदेशांकडे दुर्लक्ष, प्रशासकीय शिस्तभंग आणि न्यायालयीन प्रक्रियेत चुकीची माहिती अथवा कागदपत्रे सादर केल्यासंबंधी आरोप असल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र हे आरोप आहेत; संबंधित अधिकारी दोषी ठरले आहेत, असा निष्कर्ष काढणे घाईचे ठरेल. या प्रकरणात उच्च न्यायालयाच्या नोंदीत शासनाने जबाबदार अधिकाऱ्यांची चौकशी करून दोष निश्चित झाल्यास पुढील कारवाई करण्याचे सांगितले होते. दरम्यान, मार्चमध्ये न्यायालयासमोर शासनाने SOEXचा अंतिम उत्पादनसाठा निर्यात करण्यासाठी सोडण्याची आणि उत्पादन युनिटचे सील काढण्याची भूमिका मांडली होती. देशांतर्गत विक्रीवर मात्र निर्बंध ठेवण्यात आले होते. त्यानंतर एप्रिलमध्ये दोन्ही याचिका निकाली काढण्यात आल्या. त्यामुळे अधिकाऱ्यांवरील प्रस्तावित शिस्तभंग कारवाई ही स्वतंत्र प्रशासकीय प्रक्रियेचा भाग आहे.
FDAच्या या अंतर्गत तपासणीला आता अधिक महत्त्व आले आहे. कारण अन्नसुरक्षेचे नियम पाळले नाहीत म्हणून एखाद्या व्यावसायिकावर कारवाई करणाऱ्या यंत्रणेतील अधिकाऱ्यांनीच कर्तव्य बजावताना नियम मोडले असतील, तर प्रश्न फक्त व्यक्तींचा राहत नाही; तो संपूर्ण प्रशासनाच्या विश्वासार्हतेचा होतो. अलीकडेच FDAने राज्यभरात हजारो आस्थापनांची तपासणी करून शेकडो परवाने निलंबित केले आहेत आणि मोठ्या प्रमाणावर संशयित अन्नसाठा जप्त केला आहे. अशा परिस्थितीत विभागाच्या आतल्या गैरप्रकारांवरही कठोर नजर ठेवण्याची गरज आहे. मुंढेंच्या नेतृत्वाखाली प्रस्तावित चौकशीचा निकाल काय लागतो, कोणावर दोष निश्चित होतो आणि कोणाला दिलासा मिळतो, यावरच या कारवाईचे गांभीर्य स्पष्ट होणार आहे. प्रशासनाच्या फाईलवरची सही महत्त्वाची असते; पण त्या सहीमागे जबाबदारी नसेल, तर जनतेच्या आरोग्याचे रक्षण करणारी यंत्रणाच प्रश्नांच्या भोवऱ्यात सापडते.