केंद्रीय बँकांची विक्रमी खरेदी आणि जागतिक अस्थिरतेमुळे सोन्याला नवा उच्चांक गाठण्याची शक्यता; मात्र दरघसरणीत खरेदीची घाई करणे धोक्याचे.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। सोन्याच्या बाजारात पुन्हा तेजीचे नगारे वाजू लागले आहेत; पण या आवाजावर विश्वास ठेवून खिशातील पैसा मोकळा करावा की सावध राहावे, हा खरा प्रश्न आहे. फायनान्शियल टाइम्सच्या १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजीच्या वृत्तानुसार, पुढील १२ ते २४ महिन्यांत सोन्याचे भाव नवे विक्रम प्रस्थापित करू शकतात, असा काही गुंतवणूक व्यवस्थापकांचा अंदाज आहे. जागतिक राजकीय तणाव, सरकारी कर्जाबाबत वाढती चिंता आणि सुरक्षित गुंतवणुकीकडे वाढणारा कल यामुळे सोन्याला आधार मिळत आहे. वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलच्या प्राथमिक आकडेवारीनुसार, सप्टेंबरमध्ये केंद्रीय बँकांनी सुमारे ६३ टन सोन्याची खरेदी केली. नोव्हेंबर २०२४ नंतरची ही सर्वाधिक मासिक खरेदी असल्याचे वृत्त आहे. मात्र, केंद्रीय बँका सोने खरेदी करतात म्हणून सामान्य ग्राहकांनीही डोळे झाकून त्याच मार्गाने धावावे, असे नाही. मोठ्या संस्थांची आर्थिक उद्दिष्टे आणि सर्वसामान्य कुटुंबाची बचत यांत जमीन-अस्मानाचा फरक असतो.
जानेवारी २०२६ मध्ये आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याने प्रति ट्रॉय औंस ५,५०० डॉलरचा टप्पा ओलांडला होता; त्यानंतर मात्र भावात मोठी घसरण झाली. १६ ऑक्टोबरच्या नोंदीनुसार, कॉमेक्सवरील सोन्याचे वायदे ४,१७७.५० डॉलर प्रति औंसवर व्यवहार करत होते. देशांतर्गत बाजारातही दबाव कायम होता. पीटीआयच्या वृत्तानुसार, नवी दिल्लीत सोन्याचा भाव प्रति १० ग्रॅम सुमारे १.४९ लाख रुपयांवर आला, तर चांदीचा दर किलोमागे सुमारे सहा हजार रुपयांनी घसरून २.१५ लाख रुपयांवर पोहोचला. रुपयाचे मूल्य, अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हचे व्याजदरविषयक धोरण, जागतिक मागणी आणि गुंतवणूकदारांची विक्री यांमुळे भावांत मोठे चढउतार होऊ शकतात. काही बाजारविश्लेषकांनी पुढील दोन वर्षांत सोन्याचा भाव भारतात १.९० लाख रुपयांच्या पुढे जाण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. मात्र, २०२७ मध्ये सोन्याचा भाव दोन लाख रुपये होईल, हा निश्चित निष्कर्ष नसून बाजारातील परिस्थितीवर अवलंबून असलेला अंदाज आहे.
मग आत्ताच सोने खरेदी करावे का? याचे उत्तर प्रत्येकाच्या आर्थिक परिस्थितीवर अवलंबून आहे. लग्नकार्य किंवा आवश्यक खर्चासाठी सोने घ्यायचे असेल, तर संपूर्ण खरेदी एकाच दिवशी करण्याऐवजी टप्प्याटप्प्याने खरेदी करण्याचा विचार करता येईल. केवळ भाव वाढतील या अपेक्षेने कर्ज काढून किंवा आपत्कालीन बचत मोडून गुंतवणूक करणे धोकादायक ठरू शकते. सोन्याचे भाव वाढू शकतात, तसेच व्याजदर, डॉलरची मजबुती किंवा जागतिक परिस्थिती बदलल्यास ते खालीही येऊ शकतात. दागिने खरेदी करताना हॉलमार्क, शुद्धता, घडणावळ आणि जीएसटीसह अंतिम किंमत तपासणे आवश्यक आहे. गुंतवणुकीसाठी सोने निवडताना गोल्ड ईटीएफसारखे पर्यायही समजून घ्यावेत; मात्र त्यांनाही बाजारजोखीम असते. सोन्याचा भाव दोन लाखांवर जाण्याची शक्यता ही बातमी असू शकते; हमी नव्हे. त्यामुळे अफवांच्या भरात धावण्याऐवजी गरज, आर्थिक क्षमता आणि जोखीम सहन करण्याची तयारी पाहूनच निर्णय घ्यावा.