२५ ऑक्टोबरपर्यंत पावसाची शक्यता असल्याचा अंदाज; मात्र राज्यभर मुसळधार पावसाची खात्री नाही. पाणीटंचाई आणि पीक नुकसानीचे संकट कायम.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। मान्सूनने यंदा अपेक्षेप्रमाणे साथ दिली नाही आणि आता ऑक्टोबरच्या उन्हाने महाराष्ट्राला अक्षरशः भाजून काढले आहे. पावसाची तूट, कोरड्या पडलेल्या विहिरी, घटलेली जमिनीतील ओल आणि संकटात सापडलेली पिके, अशा परिस्थितीत राज्यातील काही भागांत पुन्हा पावसाच्या सरी कोसळू लागल्या आहेत. कोल्हापूर, सांगली, धुळे आणि चिपळूण परिसरातील पावसाच्या वृत्तामुळे नागरिकांना काहीसा दिलासा मिळाला असला, तरी दोन दिवसांच्या सरींना दुष्काळावरचा उतारा समजण्याची घाई नको. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) पुणे जिल्ह्यासह घाटमाथ्यावर १६ ते १८ ऑक्टोबरदरम्यान मेघगर्जना, विजांचा कडकडाट आणि हलक्या ते मध्यम पावसाची शक्यता वर्तवली होती. राज्यातील पावसाची स्थिती मात्र जिल्ह्यानुसार बदलत आहे. त्यामुळे ‘धो धो पाऊस’ या आकर्षक मथळ्यापेक्षा प्रत्यक्ष पर्जन्यमान आणि स्थानिक अंदाज महत्त्वाचा ठरणार आहे.
पंजाबराव डख यांच्या अंदाजानुसार, पश्चिम महाराष्ट्रातील कोल्हापूर, सांगली, सातारा, पुणे, सोलापूर, अहिल्यानगर तसेच मराठवाड्यातील धाराशिव, लातूर, बीड, परभणी, हिंगोली, छत्रपती संभाजीनगर आणि जालना या भागांत पावसाची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. विदर्भातील यवतमाळ आणि वाशिमसह उत्तर महाराष्ट्रातील काही भागांतही तुरळक सरी पडण्याचा अंदाज आहे. २५ ऑक्टोबरपर्यंत पाऊस सुरू राहील, असा दावा केला जात असला, तरी या संपूर्ण कालावधीत राज्यभर जोरदार पाऊस पडेल, याची अधिकृत खात्री उपलब्ध नाही. दक्षिण भारतातील काही भागांत सक्रिय झालेली चक्राकार वाऱ्यांची स्थिती आणि पावसाला पोषक वातावरण यामुळे महाराष्ट्रातील काही जिल्ह्यांत ढगाळ हवामान व मेघगर्जना होऊ शकते. मात्र, परतीचा मान्सून आणि स्थानिक वादळी पाऊस यांची सरमिसळ करून शेतकऱ्यांच्या आशा अवास्तव उंचावणे योग्य ठरणार नाही.
या पावसामुळे रब्बी हंगामातील ज्वारीसह इतर पिकांच्या पेरण्यांना काही भागांत मदत होऊ शकते; पण त्यासाठी पावसाचे प्रमाण, जमिनीतील ओल आणि पुढील दिवसांतील हवामान निर्णायक ठरेल. खरी गरज आहे ती पाणीसाठ्यांची स्थिती सुधारण्याची, नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना मदत देण्याची आणि पाणीवाटपाचे काटेकोर नियोजन करण्याची. पुणे परिसरात पाणीकपातीचे निर्बंध लागू असताना केवळ पावसाच्या शक्यतेवर विसंबून राहणे धोक्याचे आहे. शेतकऱ्यांनी पेरणीपूर्वी स्थानिक हवामान अंदाज तपासावा आणि विजांच्या कडकडाटात उघड्यावर थांबणे टाळावे. पाऊस पडला म्हणून संकट संपले, असे सरकारनेही समजू नये. पावसाच्या प्रत्येक थेंबाचे मोजमाप, पिकांच्या नुकसानीचे मूल्यमापन आणि मदतीची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी यांतूनच दिलासा मिळेल.