उत्सवाच्या काळात समर्थकांना घरी थांबण्याचे अभिजीत दीपके यांचे आवाहन; अटकेची भीती की रणनीतीतील बदल, चर्चांना उधाण
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। कॉकरोच जनता पार्टीचे (सीजेपी) संस्थापक अभिजीत दीपके यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी सुरू असलेल्या आंदोलनाला दिवाळीपर्यंत विराम देण्याचे आवाहन केल्याने राजकीय वर्तुळात चर्चेला उधाण आले आहे. गेल्या काही आठवड्यांपासून रस्त्यावर उतरून सरकार आणि निवडणूक आयोगाला जाब विचारणाऱ्या समर्थकांना आता कुटुंबासोबत वेळ घालवण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. दीपके यांनी समाजमाध्यमांवरील व्हिडीओत आशुतोष रांका आणि सौरभ दास यांचा उल्लेख करून त्यांच्या त्यागाची आठवण ठेवण्याचे आवाहन केले. सणासुदीच्या काळात कुटुंबीयांची चिंता समजून घेणे आवश्यक असल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे. मात्र, आंदोलनाचा वेग अचानक कमी करण्यामागे केवळ भावनिक कारणे आहेत की पुढील संघर्षासाठी संघटनात्मक माघार घेतली जात आहे, हा प्रश्न कायम आहे.
सीजेपीने यापूर्वी नीट परीक्षेतील कथित पेपरफुटीच्या मुद्द्यावर आंदोलन केले होते. त्या आंदोलनानंतर केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याचा संदर्भ देत पक्षाने आपल्या मोहिमेचे यश अधोरेखित केले. त्यानंतर ‘शाळा सुधारा’ आणि ‘आदिवासी शाळा सुधारा’ मोहिमांद्वारे पक्षाने लक्ष वेधले. आता ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी आणि मतदारयादीच्या विशेष सखोल पुनरीक्षणाविरोधातील आक्षेप हे आंदोलनाचे केंद्र बनले आहेत. दिल्लीतील जंतर मंतर येथे आंदोलनासाठी परवानगी नाकारल्यानंतर आशुतोष रांका आणि सौरभ दास यांच्यावर पोलिसांनी कारवाई केली. मात्र, उपलब्ध वृत्तांनुसार दोघांच्या कोठडीचा कालावधी, नंतरची न्यायालयीन स्थिती आणि जामिनाची शक्यता याबाबत ताजी अधिकृत माहिती तपासणे आवश्यक आहे. त्यामुळे त्यांना दिवाळीपूर्वी जामीन मिळेल, या चर्चेला निश्चित निष्कर्ष मानता येत नाही.
आंदोलनाची तुलना फ्रान्स, अल्बानिया, नेपाळ आणि बांगलादेशातील घटनांशी केली जात असल्याने सीजेपीवर राजकीय दबाव वाढल्याची चर्चा आहे. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी विजयादशमीच्या भाषणात सत्तापरिवर्तनाच्या चर्चांचा संदर्भ दिला होता; मात्र त्यातून दीपके यांनी आंदोलन स्थगित करण्याचा निर्णय त्याच कारणामुळे घेतला, असे सिद्ध होत नाही. पोलिसी कारवाईची भीती, कार्यकर्त्यांच्या कुटुंबांची चिंता, नेतृत्वाची रणनीती किंवा सणानंतर नव्याने संघटन उभारण्याची गरज—ही संभाव्य कारणे असू शकतात; अधिकृत पुष्टी मात्र नाही. लोकशाहीत आंदोलनाचा अधिकार महत्त्वाचा, तितकीच कायद्याच्या चौकटीत राहण्याची जबाबदारीही महत्त्वाची. विराम हा नियोजनाचा भाग आहे की माघारीची सुरुवात, याचे उत्तर सीजेपीच्या पुढील भूमिकेतूनच मिळेल.