सलग सुट्ट्यांतील गर्दी ओसरताच पर्यटन व्यवसायाला उतरती कळा; हॉटेल, खानावळी आणि छोट्या व्यावसायिकांची आर्थिक गणिते कोलमडण्याची चिंता
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। ऑक्टोबरच्या सुरुवातीला सलग सुट्ट्यांचा योग जुळून आला आणि श्रीवर्धनच्या समुद्रकिनाऱ्यावर पर्यटकांची जत्राच भरली. किनाऱ्यावरची लगबग, हॉटेलमधील गर्दी, खानावळींतून उठणारा खाद्यपदार्थांचा सुगंध आणि स्टॉलवरची ग्राहकांची वर्दळ पाहून स्थानिक व्यावसायिकांच्या चेहऱ्यावर समाधान फुलले होते. मात्र, सुट्ट्या संपल्या आणि गर्दीबरोबरच व्यवसायातील उत्साहही ओसरला. आता समुद्रकिनाऱ्यावर पुन्हा शांतता पसरू लागल्याने हॉटेल व्यावसायिकांसह पर्यटनावर अवलंबून असलेल्या छोट्या-मोठ्या दुकानदारांची चिंता वाढली आहे. श्रीवर्धन हे रायगड जिल्ह्यातील महत्त्वाचे पर्यटनस्थळ असून, विस्तीर्ण समुद्रकिनारा, निसर्गसौंदर्य आणि शांत वातावरण यामुळे पर्यटकांना आकर्षित करते. शनिवार-रविवार आणि सलग सुट्ट्यांच्या काळात येथे पर्यटकांची संख्या वाढते; पण उर्वरित दिवसांत पर्यटनाचा ओघ कमी झाल्यास स्थानिक अर्थव्यवस्थेला त्याचा थेट फटका बसतो. पर्यटनाच्या नावाने गर्दी झाली की उलाढाल वाढते; गर्दी ओसरली की उत्पन्नाचे चाकही मंदावते. हा केवळ समुद्रकिनाऱ्यावरील शुकशुकाट नाही, तर पर्यटकांच्या येण्या-जाण्यावर रोजीरोटी अवलंबून असलेल्या अनेक कुटुंबांच्या अर्थकारणाचा प्रश्न आहे.
पर्यटकांची संख्या घटल्याचा परिणाम केवळ हॉटेलच्या खोल्यांपुरता मर्यादित राहत नाही. लॉजिंग, खानावळी, चहा-नाश्त्याची दुकाने, खाद्यपदार्थांचे स्टॉल आणि पर्यटकांना विविध सुविधा देणाऱ्या व्यावसायिकांच्या विक्रीवरही त्याची सावली पडते. सुट्ट्यांच्या काळात वाढलेल्या मागणीमुळे आशा पल्लवित होतात; परंतु त्यानंतर अचानक ओढवणारी मंदी आर्थिक नियोजन बिघडवते. आगामी शनिवार-रविवार, सणासुदीच्या सुट्ट्या आणि पर्यटन हंगामाकडे आता स्थानिक व्यावसायिकांचे डोळे लागले आहेत. मात्र, पर्यटनाचा व्यवसाय केवळ सुट्ट्यांच्या लाटेवर किती दिवस चालणार? पर्यटकांना आकर्षित करण्यासाठी सातत्यपूर्ण नियोजन नसेल, तर गर्दी आली की आनंदोत्सव आणि गर्दी गेली की चिंतेचे सावट, हे चक्र सुरूच राहणार. स्थानिक प्रशासन आणि पर्यटनाशी संबंधित यंत्रणांनी या समस्येकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे.
श्रीवर्धनसह दिवेआगर आणि हरिहरेश्वर यांसारख्या पर्यटनस्थळांची माहिती व्यापक प्रमाणात पोहोचवणे, समुद्रकिनाऱ्यांची स्वच्छता राखणे, सुरक्षिततेची व्यवस्था सुधारणे, वाहनतळ उपलब्ध करणे आणि पर्यटकांसाठी आकर्षक उपक्रम राबवणे आवश्यक आहे. पर्यटकांना दर्जेदार सुविधा मिळाल्या, तर त्यांचा मुक्काम वाढण्याची आणि पुन्हा भेट देण्याची शक्यता वाढू शकते. स्थानिक व्यावसायिकांनीही दर्जेदार सेवा, स्वच्छता आणि योग्य दर यांवर भर देणे महत्त्वाचे आहे. अर्थात, पर्यटकांची संख्या कमी झाल्याची अधिकृत आकडेवारी उपलब्ध नसताना मंदीची तीव्रता निश्चितपणे सांगता येणार नाही; मात्र सुट्ट्यांनंतर वर्दळ घटल्याचे स्थानिक चित्र दुर्लक्षित करता येणार नाही. श्रीवर्धनचा समुद्र सुंदर आहे, निसर्ग समृद्ध आहे; पण पर्यटनाचा लाभ स्थानिकांच्या घरापर्यंत पोहोचण्यासाठी नियोजनाची जोड आवश्यक आहे. समुद्राच्या लाटांप्रमाणे पर्यटकांची गर्दी येईल आणि जाईल; मात्र स्थानिकांच्या उत्पन्नाला स्थैर्य देणारी व्यवस्था उभी करणे हीच खरी गरज आहे.