डॉलरची मजबुती, व्याजदरांबाबतची अनिश्चितता आणि कच्च्या तेलाच्या चढ्या किमतींचा मौल्यवान धातूंवर दबाव; खरेदीपूर्वी दर तपासण्याचे आवाहन
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।।सोन्याची झळाळी आणि चांदीची चमक म्हणजे सुरक्षित गुंतवणुकीची हमी, असा समज बाळगणाऱ्यांना बाजाराने पुन्हा वास्तवाची जाणीव करून दिली आहे. बुधवार, २१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मौल्यवान धातूंच्या दरांत घसरण झाल्याचे वृत्त असून, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील उलथापालथीचे पडसाद भारतीय बाजारातही उमटले. दिलेल्या बाजारमाहितीनुसार, मल्टी कमोडिटी एक्सचेंजवर (MCX) सोन्याचा वायदा भाव सुमारे १.४६ लाख रुपये प्रति १० ग्रॅमच्या आसपास होता, तर चांदीचा वायदा भाव सुमारे २.०९ लाख रुपये प्रति किलोवर घसरला. आंतरराष्ट्रीय कॉमेक्स बाजारात सोन्याचे वायदे १४.१० डॉलरने घसरून ४,१२८.५० डॉलर प्रति औंस, तर चांदीचे वायदे ०.५२ टक्क्यांनी कमी होऊन ५७.७० डॉलर प्रति औंसवर आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. मात्र, हे आकडे विशिष्ट वेळेतील वायदा दरांचे आहेत; सराफा दुकानातील प्रत्यक्ष खरेदीदर, जीएसटी आणि घडणावळ यांमुळे अंतिम किंमत वेगळी असू शकते. त्यामुळे एका दिवसाच्या घसरणीवरून सोने-चांदी स्वस्त होण्याचा कायमस्वरूपी कल सुरू झाला, असा निष्कर्ष काढणे घाईचे ठरेल.
या घसरणीमागे अमेरिकी डॉलरची मजबुती आणि अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजधोरणाबाबतची अनिश्चितता ही महत्त्वाची कारणे मानली जात आहेत. डॉलर मजबूत झाल्यास इतर चलनांतील खरेदीदारांसाठी सोने महाग पडते आणि मागणीवर दबाव येऊ शकतो. त्याचवेळी कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती महागाईची चिंता वाढवतात. महागाई दीर्घकाळ टिकण्याची शक्यता निर्माण झाल्यास व्याजदर जास्त काळ उंच राहू शकतात; अशा परिस्थितीत व्याज देणाऱ्या रोख्यांच्या तुलनेत सोने कमी आकर्षक ठरू शकते. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तणाव आणि मध्यपूर्वेतील अस्थिरताही बाजाराच्या गणितावर परिणाम करू शकते. मात्र, जागतिक तणाव वाढला की सोने नेहमीच महाग होते, असे सरळ समीकरण नाही. डॉलर, बाँडवरील परतावा, गुंतवणूकदारांची नफावसुली आणि प्रत्यक्ष मागणी हे घटक एकाच वेळी दरांना वेगवेगळ्या दिशांनी खेचत असतात. त्यामुळे प्रत्येक घसरणीमागे एकच कारण शोधण्यापेक्षा व्यापक आर्थिक परिस्थिती समजून घेणे आवश्यक आहे.
सर्वसामान्यांसाठी या घसरणीचा अर्थ दिलासा की आणखी प्रतीक्षा, हा प्रश्न महत्त्वाचा आहे. लग्नसराई, सणासुदीची खरेदी आणि दीर्घकालीन बचतीसाठी सोने घेणाऱ्यांनी एकाच दिवसाच्या दरबदलावर निर्णय घेऊ नये. आंतरराष्ट्रीय बाजारात २१ ऑक्टोबर रोजी सोन्याच्या दरांवर तेलाच्या वाढत्या किमती आणि व्याजदरवाढीच्या शक्यतेचा दबाव असल्याचे रॉयटर्सनेही नोंदवले आहे.
मात्र, पुढे दर किती घसरतील किंवा पुन्हा वाढतील, याची खात्री कोणीही देऊ शकत नाही. गुंतवणूकदारांनी आपल्या आर्थिक क्षमतेनुसार टप्प्याटप्प्याने खरेदी, शुद्धतेची खात्री आणि अधिकृत दरांची तुलना करावी. बाजारात भाव पडले म्हणून घाईघाईने खरेदी करणे किंवा आणखी घसरण होईल म्हणून संपूर्ण निर्णय लांबवणे, हे दोन्ही टाळावे. सोन्याची चमक कायम असली, तरी बाजारातील चढ-उतारात विवेक हाच खरा दागिना ठरतो.