एलपीजी सिलिंडरचे दर ७,००० पाकिस्तानी रुपयांपर्यंत गेल्याचा दावा; सीमा व्यापार ठप्प झाल्याने इंधनपुरवठा आणि मालवाहतुकीवर ताण
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठ्या देशांशी जवळीक साधण्याची धडपड करताना आपल्या जनतेच्या चुलीचा विचार विसरला, तर त्याची किंमत सामान्य माणसालाच मोजावी लागते. पाकिस्तान आणि इराणमधील सीमा व्यापार बंद झाल्याने पाकिस्तानातील इंधनपुरवठ्यावर परिणाम झाल्याचे वृत्त समोर आले आहे. दिलेल्या माहितीनुसार, १२ किलोच्या एलपीजी सिलिंडरची किंमत पूर्वीच्या ४,५०० पाकिस्तानी रुपयांवरून ७,००० रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे. मात्र, हा दर देशभर लागू असल्याची स्वतंत्र अधिकृत पुष्टी उपलब्ध नसल्याने तो सर्वसाधारण बाजारभाव समजणे योग्य ठरणार नाही. इराणमधून पाकिस्तानात एलपीजीचा पुरवठा होत असल्याने सीमाव्यापारातील अडथळे स्थानिक बाजारावर परिणाम करू शकतात. गॅस महागला की घरगुती स्वयंपाकाचा खर्च वाढतो; वाहतूक आणि व्यवसायांचे गणितही बिघडते. राजनैतिक निर्णयांच्या चर्चेत सामान्य नागरिकाचा खर्च अनेकदा दुर्लक्षित राहतो, पण महागाईचे बिल मात्र त्याच्याच हातात पडते.
१७ ऑक्टोबरपासून पाकिस्तानने इराणसोबतच्या गबद-रिमदान आणि तफ्तान या अधिकृत सीमा मार्गांवरील व्यापार स्थगित केला. पाकिस्तानने सुरक्षा मजबूत करणे आणि तस्करी रोखणे ही कारणे दिली, तर इराणकडून तांत्रिक अडचणींचा उल्लेख करण्यात आला. रॉयटर्सच्या २३ ऑक्टोबरच्या वृत्तानुसार, पाकिस्तान इराणमधून दररोज सुमारे ७,००० टन एलपीजी आयात करत होता. त्यापैकी ४,००० टनांहून अधिक गॅस गबद-रिमदान मार्गाने येत होता. सीमा बंद झाल्याने एलपीजी टँकरसह शेकडो मालवाहू वाहने अडकली, तर तांदूळ, फळे आणि अन्य वस्तूंचे एक हजारांहून अधिक पाकिस्तानी कंटेनरही रखडल्याचे वृत्त आहे. गबद-रिमदान मार्गावरून नाशवंत वस्तूंच्या निर्यातीला काही प्रमाणात परवानगी मिळाली; मात्र एलपीजीची आयात सुरू झालेली नव्हती.
परिणामी, बलुचिस्तानमध्ये १२ किलोच्या सिलिंडरचा दर ७,००० रुपयांपर्यंत गेल्याचे व्यापाऱ्यांनी सांगितले. लाहोर आणि स्कार्दूमध्ये दर आणखी जास्त असल्याचेही वृत्त आहे. दुसरीकडे, पाकिस्तानमध्ये २४ ऑक्टोबरपासून पेट्रोलचा दर ३७७.७१ रुपये आणि हाय-स्पीड डिझेलचा दर ३९३.६६ रुपये प्रतिलिटर निश्चित करण्यात आला आहे.
या संकटामागे अमेरिकेचा दबाव निर्णायक आहे, असा दावा काही वृत्तांत केला जात असला, तरी सीमा बंद करण्यामागे केवळ अमेरिकेचा दबावच कारणीभूत असल्याचे सिद्ध झालेले नाही. इराणवरील अमेरिकी निर्बंध, पाकिस्तानची सुरक्षा चिंता आणि दोन्ही देशांमधील व्यापारातील अडथळे यांची गुंतागुंत यात आहे. पाकिस्तानला अमेरिकेशी संबंध सांभाळायचे आहेत आणि इराणकडून मिळणारा स्वस्त ऊर्जा पुरवठाही गमवायचा नाही; पण या दोन्ही आघाड्यांवरील कसरतीचा फटका सामान्य नागरिकांना बसत आहे. व्यापाऱ्यांनी नवीन आयात-निर्यात ऑर्डर थांबवण्याचा सल्ला दिल्याने टंचाई वाढण्याची भीती आहे.
सरकारांसाठी सीमा हा सुरक्षा आणि मुत्सद्देगिरीचा विषय असला, तरी घराघरांत तो चुलीचा प्रश्न बनतो. गॅस महागल्यावर गरीब कुटुंबाला पर्याय शोधावा लागतो आणि इंधनदर वाढल्यावर वाहतूक खर्चाचा भारही वाढतो. पाकिस्तान आणि इराणने व्यापार पुन्हा सुरू करण्यासाठी चर्चा करणे गरजेचे आहे. राजकीय डावपेच जिंकले की हरले, यापेक्षा सामान्य माणसाची चूल पेटती राहिली का, हा खरा हिशेब आहे.