महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. ७ | आजचा स्मार्टफोन म्हणजे फक्त कॉल-मेसेजचं साधन नाही, तर तुमचं बँक खातं, ओळखपत्र, खासगी आयुष्य आणि सवयींचा डिजिटल आरसा आहे. अशा फोनवर जर कुणी परस्पर डोळा ठेवला, तर तो धोका केवळ तांत्रिक राहत नाही, तर आर्थिक आणि वैयक्तिक आयुष्यावर थेट घाला ठरतो. हल्ली हॅकर्स अत्यंत शिताफीने फोनमध्ये शिरकाव करतात आणि वापरकर्त्याला कळायच्या आत डेटा चोरणं, कॅमेरा-माईक वापरणं किंवा बँक व्यवहारांवर नजर ठेवणं सुरू करतात. पण फोन हॅक झाला आहे, याचे काही ठळक संकेत तुमचाच फोन तुम्हाला देतो. बॅटरी अचानक वेगाने संपत असेल, फोन विनाकारण गरम होत असेल किंवा डेटा वापर न करताही इंटरनेट संपत असेल—तर हा साधा तांत्रिक बिघाड नसून हॅकिंगचा इशारा असू शकतो.
फोनमध्ये स्पायवेअर किंवा मालवेअर शिरलं की ते बॅकग्राउंडमध्ये सतत काम करतं. यामुळे बॅटरी ड्रेन होते, प्रोसेसरवर ताण येतो आणि फोन तापतो. याहून धोकादायक म्हणजे अचानक अनोळखी ॲप्स दिसू लागणे किंवा स्क्रीनवर विचित्र जाहिराती (pop-ups) येणे. हे स्पष्ट संकेत असतात की फोनवर कुणाचा तरी ताबा बसलाय. सर्वात गंभीर लक्षण म्हणजे कॅमेरा किंवा माईक वापरत नसतानाही वर हिरवा किंवा नारिंगी इंडिकेटर दिसणे. याचा अर्थ—कोणी तरी ऐकतंय किंवा पाहतंय. अनेक जण हे संकेत दुर्लक्ष करतात आणि “फोन जुना झालाय” असं म्हणून विषय संपवतात, पण याच निष्काळजीपणाचा फायदा हॅकर्स घेतात.
मात्र घाबरण्याऐवजी थोडी शहाणपणाची पावलं उचलली, तर हॅकिंगचा धोका मोठ्या प्रमाणात टाळता येतो. अनोळखी लिंकवर क्लिक न करणं, बँक किंवा KYC संदर्भातील मेसेज थेट डिलीट करणं, प्रत्येक महत्त्वाच्या अकाउंटसाठी टू-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन सुरू करणं—हे प्राथमिक पण प्रभावी उपाय आहेत. पब्लिक वायफायवर बँकिंग व्यवहार टाळा आणि कोणत्या ॲपला कॅमेरा, माईक, गॅलरीची परवानगी दिली आहे ते नियमित तपासा. फोन अपडेट ठेवणं आणि Google Play Protectसारखी सुरक्षा साधनं सुरू ठेवणंही महत्त्वाचं आहे. तरीही फोन हॅक झाल्याची खात्री वाटत असेल, तर लगेच इंटरनेट बंद करा, संशयास्पद ॲप्स हटवा, डेटा बॅकअप घेऊन फॅक्टरी रिसेट करा आणि सर्व पासवर्ड बदला. गरज पडल्यास 1930 या सायबर हेल्पलाइनवर संपर्क साधा. लक्षात ठेवा—आजच्या काळात फोन सुरक्षित असेल, तरच तुमचं आयुष्य सुरक्षित आहे.