✍️ महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २२ एप्रिल २०२६ ।। Al Nino Heat Wave History: जग पुन्हा एका प्रचंड उष्णतेच्या उंबरठ्यावर उभं आहे. El Niño चा यंदाचा फेरा साधा नाही, तर ‘मेगा’ स्वरूपाचा ठरू शकतो, असा शास्त्रज्ञांचा इशारा आहे. १८७७-७८ मध्ये याच घटनेने जगभरात दुष्काळ, उपासमार आणि महामारीचं भयाण चित्र निर्माण केलं होतं. त्या काळात पृथ्वीवरील जवळपास ४ टक्के लोकसंख्या कमी झाल्याचा अंदाज आहे. आता २०२६-२७ मध्ये त्याची पुनरावृत्ती होण्याची शक्यता व्यक्त होत असल्याने हवामान तज्ज्ञांमध्ये चिंता वाढली आहे. पॅसिफिक महासागरातील तापमानात होत असलेली असामान्य वाढ ही या संकटाची सुरुवात मानली जात आहे.
सध्या Pacific Ocean मध्ये तब्बल हजारो किलोमीटर लांब उष्णतेची लाट तयार झाली आहे, जी मायक्रोनेशियापासून कॅलिफोर्नियापर्यंत पसरत आहे. या घटनेला काही ठिकाणी ‘ब्लॉब’ असेही म्हटले जात आहे. समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान विक्रमी पातळीवर पोहोचले असून, यामुळे हवामानाचा संपूर्ण पॅटर्न बदलू शकतो. उष्णता आणि आर्द्रता वाढल्याने उष्णतेच्या लाटा अधिक तीव्र आणि वेगवान होण्याची शक्यता आहे. परिणामी, दुष्काळ, वनवेध (wildfires) आणि पाण्याची टंचाई यांसारख्या संकटांना तोंड द्यावे लागू शकते.
भारतासाठी ही स्थिती अधिक गंभीर ठरू शकते. India मध्ये उन्हाळा अधिक लांब आणि तीव्र होण्याचा अंदाज आहे. उत्तर आणि पश्चिम भागात तापमान विक्रमी पातळीवर जाऊ शकते, तर मान्सून कमकुवत राहण्याची शक्यता आहे. याचा थेट परिणाम शेती, पाणीपुरवठा आणि अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो. दुसरीकडे, जगातील काही भागांत अतिवृष्टी आणि पूरस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता आहे. थोडक्यात, ‘मेगा अल नीनो’ ही केवळ हवामानाची घटना नसून जागतिक संकट ठरू शकते—ज्याचा फटका प्रत्येक देशाला, प्रत्येक माणसाला बसू शकतो.