पाच हजार पाचशे विशेष बस; भाविकांच्या सेवेला प्रशासन सज्ज, व्यवस्थेची खरी परीक्षा आता पंढरपुरात
महाराष्ट्र २४ ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १३ जुलै २०२६ ।। राजकारणात घोषणा करणे सोपे असते, पण वारीच्या वाटेवर घोषणा नाही तर चाकं फिरली पाहिजेत. लाखो वारकरी विठ्ठलाच्या भेटीसाठी निघतात तेव्हा त्यांच्या पायांवरची धूळ हीच महाराष्ट्राची खरी ओळख असते. अशा वेळी राज्य परिवहन महामंडळाने आषाढी यात्रेसाठी तब्बल ५,५०० विशेष बसेस रस्त्यावर उतरवण्याचा निर्णय घेतला आहे, ही स्वागतार्ह बाब म्हणावी लागेल. परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी पंढरपुरातील नियोजनाचा आढावा घेत मोठ्या प्रमाणावर बससेवेची घोषणा केली आहे. पण महाराष्ट्राचा अनुभव सांगतो, कागदावरील नियोजन आणि प्रत्यक्ष मैदानातील व्यवस्था यांच्यात अनेकदा आभाळाएवढे अंतर असते. त्यामुळे या घोषणेचे खरे मूल्यमापन २५ जुलैला पंढरपूरच्या बसस्थानकांवरच होणार आहे.
यंदा कोणत्याही गावातून ४० किंवा त्यापेक्षा अधिक वारकऱ्यांनी मागणी केली, तर त्या गावातून थेट पंढरपूरसाठी विशेष एसटी बस उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे. ही योजना ग्रामीण भागासाठी मोठा दिलासा ठरू शकते. त्यात ७५ वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिकांना मोफत प्रवास, तर महिलांना ५० टक्के भाडे सवलत कायम ठेवण्यात आली आहे. मात्र सवलतींच्या घोषणा करून उपयोग नाही; बस वेळेवर आली पाहिजे, चालक-वाहक पुरेसे असले पाहिजेत आणि प्रवाशांना तासन्तास उन्हात उभे राहावे लागणार नाही, याची खात्री प्रशासनाने द्यायला हवी. वारकऱ्यांचा संयम हा सरकारी निष्काळजीपणाचा परवाना नाही, हे संबंधितांनी लक्षात ठेवावे.
महामंडळाने पंढरपूर परिसरात चार तात्पुरती बसस्थानके, संगणकीय आरक्षण, स्वच्छतागृहे, पिण्याचे पाणी, चौकशी कक्ष, सीसीटीव्ही आणि स्वतंत्र वाहतूक नियंत्रणाची व्यवस्था उभारण्याचा निर्णय घेतला आहे. गेल्या वर्षी जवळपास २२ लाख भाविकांची सुरक्षित ने-आण करणाऱ्या एसटीसमोर यंदा आणखी मोठे आव्हान आहे. विशेष म्हणजे, चालक, वाहक आणि इतर कर्मचाऱ्यांच्या आरोग्य तपासणीसह भोजनाची व्यवस्था करण्याचाही निर्णय घेण्यात आला आहे. सेवा देणारा कर्मचारी सक्षम असेल, तरच प्रवाशांचा प्रवास सुखकर होतो. त्यामुळे हा निर्णयही तितकाच महत्त्वाचा आहे.
वारी ही केवळ धार्मिक परंपरा नाही; ती महाराष्ट्राच्या शिस्तीची, सेवाभावाची आणि व्यवस्थापनाची सार्वजनिक परीक्षा आहे. पंढरपूरकडे जाणाऱ्या प्रत्येक बसमध्ये केवळ प्रवासी नसतात, तर लाखो कुटुंबांची श्रद्धा बसलेली असते. त्यामुळे या वेळी एसटीने केवळ बसेस वाढवून चालणार नाही, तर वेळेचे पालन, स्वच्छता, सुरक्षितता आणि सन्मानपूर्वक सेवा या चारही बाबतीत आदर्श निर्माण करावा लागेल. विठुरायाच्या दर्शनासाठी निघालेल्या वारकऱ्यांना रांगेत उभे राहून प्रशासनाची परीक्षा द्यावी लागू नये; उलट प्रशासनानेच सेवाभावाची खरी वारी घडवून दाखवावी, एवढीच महाराष्ट्राची अपेक्षा आहे.