आठवड्याच्या सुरुवातीलाच दरांमध्ये वाढ; युद्ध, व्याजदर आणि मंदावलेल्या मागणीमुळे बाजाराचा नवा चेहरा समोर
महाराष्ट्र २४ ।। प्रतिनिधी ।। दि. २० जुलै २०२६ ।। सोन्याची बाजारपेठ ही भावनांवर चालते, पण त्या भावनांमागे युद्ध, व्याजदर आणि जागतिक अर्थकारणाची गणिते लपलेली असतात. गेल्या आठवडाभरात घसरणीने गुंतवणूकदारांची झोप उडविल्यानंतर सोमवारी बाजाराने पुन्हा रंग बदलला. आठवड्याच्या पहिल्याच व्यवहारात सोने आणि चांदीने किंचित सावरत वाढ नोंदवली, मात्र बाजारातील अनिश्चिततेचे ढग अद्याप दूर झालेले नाहीत. पश्चिम आशियातील वाढते तणाव, अमेरिकेच्या व्याजदरांबाबतची उत्सुकता आणि भारत-चीनमधील मंदावलेली प्रत्यक्ष मागणी यामुळे मौल्यवान धातूंचा बाजार दोन टोकांमध्ये हेलकावे खात असल्याचे चित्र आहे. त्यामुळे गुंतवणूकदारांसाठी हा काळ संयमाचा आणि सावध निर्णयांचा ठरत आहे.
सोमवारी सकाळी एमसीएक्सवर ऑगस्ट वायदा सोन्याचा दर सुमारे ०.३९ टक्क्यांनी वाढून १,४१,४६० रुपये प्रति १० ग्रॅम झाला, तर चांदीने अधिक वेग घेत ३,०३३ रुपयांची वाढ नोंदवत २,१९,४२५ रुपये प्रति किलो असा टप्पा गाठला. ही वाढ आशादायक वाटत असली, तरी ती घसरणीच्या मोठ्या पार्श्वभूमीवर पाहावी लागणार आहे. कारण गेल्या काही दिवसांत बाजाराने गुंतवणूकदारांना मोठे चढ-उतार दाखवले आहेत. त्यामुळे आजची तेजी म्हणजे नव्या तेजीची हमी नसून, अस्थिर बाजारातील एक तात्पुरता श्वास असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
सध्या सोन्या-चांदीच्या दरांवर दोन विरुद्ध शक्तींचा प्रभाव दिसून येत आहे. एका बाजूला पश्चिम आशियातील वाढते भू-राजकीय तणाव सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून सोन्याकडे ओढ निर्माण करतात, तर दुसऱ्या बाजूला अमेरिकेतील संभाव्य व्याजदरवाढ सोन्याचे आकर्षण कमी करते. कारण व्याज न देणाऱ्या सोन्यापेक्षा जास्त परतावा देणाऱ्या आर्थिक साधनांकडे गुंतवणूकदारांचा कल वाढतो. त्यातच भारत आणि चीनसारख्या जगातील दोन सर्वात मोठ्या ग्राहक देशांमध्ये दागिन्यांची प्रत्यक्ष मागणी कमी झाल्याने बाजारावरील दबाव कायम आहे. किंमत आणखी घसरेल या अपेक्षेने अनेक ग्राहकांनी खरेदी लांबणीवर टाकल्याचे चित्र दिसत आहे.
येत्या काही दिवसांत अमेरिकेतील बेरोजगारीचे आकडे, पीएमआय निर्देशांक, फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदरांबाबतचे संकेत तसेच युरोप आणि चीनमधील आर्थिक धोरणे यावर जागतिक बाजाराचे लक्ष राहणार आहे. या प्रत्येक घडामोडीचा थेट परिणाम सोन्या-चांदीच्या किमतींवर होऊ शकतो. त्यामुळे केवळ एका दिवसाच्या वाढीवर किंवा घसरणीवर निर्णय घेणे धोकादायक ठरू शकते. बाजाराचा नवा पॅटर्न स्पष्ट सांगतो—आता सोने केवळ दागिना राहिलेला नाही; तो जागतिक राजकारण, अर्थकारण आणि गुंतवणूकदारांच्या मानसिकतेचा आरसा बनला आहे. त्यामुळे खरेदी-विक्रीचा निर्णय घेताना भावापेक्षा परिस्थितीचे गणित अधिक महत्त्वाचे ठरणार आहे.