डीजेच्या मुद्द्यावर पुण्यात गणेश मंडळांचा संताप; ‘निर्बंधमुक्त उत्सव’ची जोरदार मागणी, प्रशासनासमोर प्रश्नांची सरबत्ती
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २६ ऑगस्ट २०२६ ।। पुण्यात गणेशोत्सवाच्या तोंडावर आता बाप्पापेक्षा ‘बेस-टॉप’चाच आवाज जास्त घुमू लागला आहे. शहरातील पब आणि बार पहाटेपर्यंत सुरू राहतात, मग शतकोत्तरी परंपरेच्या गणेशोत्सवावरच वेळेचे आणि ध्वनिव्यवस्थेचे जाचक निर्बंध का, असा सवाल करत गणेश मंडळांच्या कार्यकर्त्यांनी प्रशासनाला धारेवर धरले. महापालिकेतील संयुक्त बैठकीत डीजे आणि साऊंड सिस्टिमचा मुद्दा चांगलाच तापला. मंडळांनी प्लाझ्मा आणि लेझरचा वापर टाळण्याची तयारी दर्शविली; मात्र संगीताच्या स्पीकरवर निर्बंध नकोत, अशी ठाम भूमिका घेतली. अंतिम निर्णय मात्र आवाजाची मर्यादा, स्पीकरची संख्या आणि वेळेबाबत पोलिस प्रशासन घेणार असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
बैठकीत ध्वनिव्यवस्थेइतकाच संताप प्रशासनाच्या कारभारावरही व्यक्त झाला. रस्त्यांवरील खड्डे, लटकत्या तारा, धोकादायक झाडांच्या फांद्या, विसर्जन मार्ग, स्वच्छतागृहे आणि परवानग्यांचा घोळ—कार्यकर्त्यांनी प्रश्नांची अक्षरशः आरतीच ओवाळली! महापौर मंजूषा नागपुरे यांनी मंडळांच्या जाहिराती आणि स्वागत कमानींसाठी शुल्क अथवा दंड आकारला जाणार नसल्याचे सांगितले. परवानग्यांसाठी ऑनलाइन एक खिडकी व्यवस्था, मंडळांचे डिजिटल मॅपिंग, रस्ते-पदपथ दुरुस्ती आणि आवश्यक सुविधांचे आश्वासनही देण्यात आले. प्रत्येक वॉर्डासाठी मंडळांच्या अडचणी सोडविण्यासाठी नोडल अधिकाऱ्याची व्यवस्था करण्याबाबतही प्रशासनाने पावले उचलण्याचे संकेत दिले आहेत.
मात्र बैठकीतील सर्वात धक्कादायक प्रसंग म्हणजे डीजेमुळे होणाऱ्या ध्वनिप्रदूषणाचा मुद्दा उपस्थित करणाऱ्या नारायण पेठेतील एका नागरिकाभोवती निर्माण झालेला गोंधळ. त्यांच्या आक्षेपाला काही मंडळ कार्यकर्त्यांनी विरोध केला आणि अखेर सुरक्षा कर्मचाऱ्यांनी त्यांना सभागृहाबाहेर नेले. इथेच या वादाची खरी विसंगती दिसते—उत्सव निर्बंधमुक्त हवा, ही मागणी योग्य-अयोग्य यावर चर्चा होऊ शकते; पण नागरिकाला आवाजाच्या त्रासाबद्दल बोलण्याचाही निर्बंध असेल, तर तो कोणता उत्सव? पुण्यात गेल्या आठ महिन्यांत ध्वनिप्रदूषणाबाबत हजारो तक्रारी नोंद झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर प्रशासन आणि मंडळांसमोर श्रद्धा, उत्साह आणि नागरिकांचे आरोग्य यांचा समतोल साधण्याचे मोठे आव्हान आहे.
गणेशोत्सव निर्बंधमुक्त असावा, ही भावना समजू शकते; पण ‘निर्बंधमुक्त’ म्हणजे ‘नियममुक्त’ असा अर्थ काढण्याची घाई नको. चार बेस-चार टॉपची मागणी असो किंवा मध्यरात्रीपर्यंत ध्वनिव्यवस्थेची परवानगी—नियम सर्वांसाठी समान असले पाहिजेत, हीच खरी मागणी असायला हवी. पबला एक नियम आणि मंडळाला दुसरा, अशी दुटप्पी व्यवस्था असेल तर प्रश्न विचारलेच जातील; पण दुसरीकडे ज्येष्ठ नागरिक, रुग्ण आणि विद्यार्थ्यांच्या कानांचीही किंमत आहे, हे विसरून चालणार नाही. बाप्पाचा उत्सव हा आनंदाचा आहे, कानठळ्या बसविण्याच्या स्पर्धेचा नव्हे. प्रशासनाने स्पष्ट आणि समान नियम करावेत, मंडळांनी त्यांचे पालन करावे आणि नागरिकांचा आवाजही ऐकावा—तेव्हाच पुण्याचा गणेशोत्सव खऱ्या अर्थाने निर्बंधमुक्त, पण बेबंद नसलेला ठरेल.