१५ टक्के आयात शुल्क कमी करण्यावर चर्चा; तस्करीला लगाम आणि सणासुदीच्या खरेदीला मिळू शकतो दिलासा
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २७ ऑगस्ट २०२६ ।।Gold Silver Duty Cut: सोन्याच्या दुकानाबाहेर उभा राहून भावफलक पाहणाऱ्या ग्राहकासाठी सरकारकडून एक आशेची बातमी आली आहे. सोन्या-चांदीवरील आयात शुल्क कमी करण्याबाबत केंद्र सरकारमध्ये चर्चा सुरू असल्याचे समोर आले आहे. १३ मे २०२६ पासून सोन्या-चांदीवरील प्रभावी आयात शुल्क ६ टक्क्यांवरून थेट १५ टक्क्यांपर्यंत वाढवण्यात आले होते. आता हा निर्णय काही प्रमाणात मागे घेतला जाईल का, याकडे बाजाराचे लक्ष लागले आहे. उद्योग क्षेत्राकडून शुल्क पुन्हा कमी करण्याची मागणी होत असून काही स्तरांवर ते १५ टक्क्यांवरून ६ टक्क्यांपर्यंत आणण्याचा विचार चर्चेत असल्याचे वृत्त आहे. मात्र, महत्त्वाचे म्हणजे—अद्याप सरकारने कोणताही अंतिम निर्णय जाहीर केलेला नाही.
मे महिन्यात वाढवलेल्या शुल्कामागे सरकारचे गणित वेगळे होते. पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे वाढलेला ऊर्जा खर्च, परकीय चलन साठ्यावर आलेला ताण आणि रुपयावरील दबाव लक्षात घेऊन मौल्यवान धातूंची आयात कमी करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. पण कराचा बोजा वाढला की बाजार नेहमी सरळ रस्त्याने चालेलच असे नाही! उच्च शुल्कामुळे कायदेशीर आणि बेकायदेशीर मार्गाने येणाऱ्या सोन्याच्या किमतीतील फरक वाढल्याने तस्करीला प्रोत्साहन मिळाल्याची चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे. World Gold Councilनेही वाढलेल्या शुल्कामुळे ग्रे मार्केटला चालना मिळाल्याचे म्हटले आहे. त्यामुळे आता शुल्क कमी करून अधिक आयात अधिकृत मार्गाने वळवता येईल का, याचा सरकार विचार करत आहे.
सरकारने शुल्क कमी केले तर ग्राहकांच्या दृष्टीने काय बदलू शकतो? आयात शुल्क हा सोन्या-चांदीच्या देशांतर्गत किमतीवर परिणाम करणाऱ्या महत्त्वाच्या घटकांपैकी एक आहे. त्यामुळे शुल्कात कपात झाल्यास आंतरराष्ट्रीय बाजारभाव, डॉलर-रुपया विनिमय दर आणि इतर कर समान राहिल्यास देशांतर्गत दरांवर दबाव कमी होऊ शकतो. मात्र “शुल्क कमी म्हणजे दुसऱ्या दिवशी सोनं निम्म्या भावात” असा अर्थ अजिबात नाही. जागतिक बाजारातील दर, रुपयाची स्थिती आणि मागणी हेही तितकेच महत्त्वाचे घटक आहेत. १३ मे ते २ ऑगस्ट या काळात सरकारने सोने, चांदी आणि प्लॅटिनमवरील आयात शुल्कातून १०,४६३ कोटी रुपयांचा महसूल मिळवल्याची माहिती संसदेत देण्यात आली आहे. त्यामुळे महसूल आणि ग्राहकांना दिलासा यांचा तोल सरकारला सांभाळावा लागणार आहे.
सणासुदीच्या हंगामात हा निर्णय झाला, तर सराफा बाजारात मोठी हालचाल होऊ शकते. तस्करी कमी करणे, संघटित व्यापाराला चालना देणे आणि ग्राहकांना काहीसा दिलासा देणे—ही सरकारसमोरील तिहेरी कसरत आहे. मात्र सध्या तरी चर्चा सुरू आहे, निर्णय झालेला नाही, हे ग्राहकांनी लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे ‘सरकार सोनं स्वस्त करणार’ या बातमीवर लग्नाची खरेदी उद्यावर ढकलण्यापूर्वी अधिकृत घोषणा पाहणेच शहाणपणाचे! निर्णय झाला तर सणासुदीला सराफा बाजारात खऱ्या अर्थाने खरेदीची सुवर्णसंधी निर्माण होऊ शकते; तोपर्यंत मात्र सोन्याची चमक आणि ग्राहकांची प्रतीक्षा—दोन्ही कायम!