१३ लाख टनांचा कोटा खुला; सणासुदीआधी दरांवर सरकारची कडक नजर
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २ सप्टेंबर २०२६ ।। साखरेच्या भावाने गेल्या काही दिवसांत अक्षरशः बाजारपेठेला घाम फोडला होता. किलोचा भाव कुठे जाणार, याचा अंदाज व्यापाऱ्यांनाही लागत नव्हता. आता मात्र केंद्र सरकारने साखरेचा नळच थोडा अधिक उघडला आहे. सप्टेंबरच्या पहिल्या पंधरवड्यासाठी तब्बल १३ लाख मेट्रिक टनांचा विक्री कोटा जाहीर करण्यात आला. त्याचा परिणाम पुण्याच्या घाऊक बाजारात लगेच दिसला आणि क्विंटलमागे तब्बल ५०० रुपयांची घसरण होत भाव सुमारे ५ हजार रुपयांवर आले.
ही घसरण केवळ आकड्यांचा खेळ नाही; त्यामागे सरकारची नवी बाजारव्यवस्था आहे. सप्टेंबरपासून मासिक कोट्याऐवजी पंधरवड्याचा कोटा देण्याची पद्धत सुरू करण्यात आली आहे. म्हणजे साखर कारखान्यांनी माल बाजारात आणण्यासाठी महिनाभर वाट पाहायची नाही. मंजूर कोट्यातील साखर सात दिवसांत बाजारात पाठवण्याची सक्ती करण्यात आली आहे. सरकारच्या म्हणण्यानुसार, या व्यवस्थेमुळे साठेबाजीवर नजर ठेवणे आणि गरज पडल्यास अतिरिक्त कोटा तातडीने उपलब्ध करणे सोपे होणार आहे.
साखरेचा बाजार आता ‘साठवा आणि भाव वाढवा’ या जुन्या गणिताला फारसा वाव देण्याच्या मनःस्थितीत दिसत नाही. केंद्राने व्यापाऱ्यांच्या साठ्यावरही मर्यादा आणल्या आहेत. शिवाय १ सप्टेंबरपासून मोठ्या प्रमाणात साखर वापरणाऱ्या ग्राहकांना १५ दिवसांपेक्षा जास्त साठा ठेवता येणार नाही. सरकारने कारखान्यांमधील साठ्याची प्रत्यक्ष तपासणीही सुरू केली आहे. अलीकडच्या दिवसांत कारखाना पातळीवरील साखरेचे दर सुमारे २० टक्क्यांनी घसरल्याचे सरकारी माहितीत नमूद आहे.
मात्र ग्राहकांनी ‘साखर आता स्वस्तच होत जाणार’ असे समजून लगेच जल्लोष करण्याची गरज नाही. सणासुदीची मागणी, उत्पादनाची स्थिती आणि बाजारातील प्रत्यक्ष आवक यावर पुढील दर ठरणार आहेत. अधिकृत आकडेवारीनुसार ३१ ऑगस्टला देशातील सरासरी किरकोळ साखरेचा भाव ६३.२८ रुपये किलो होता, जो वर्षभरापूर्वीच्या तुलनेत तब्बल ३७.५ टक्के अधिक आहे. ऑक्टोबरच्या मध्यापासून नवीन गाळप हंगाम सुरू झाल्यानंतर पुरवठा वाढण्याची अपेक्षा आहे. त्यामुळे सध्या बाजाराला संदेश स्पष्ट आहे—साखर आहे, पण भावावर लगामही आहे!