मॉलमध्ये हजारो रुपये खर्च करण्यापेक्षा इथे बजेटमध्ये फॅशन; स्वस्त कपड्यांचा नेमका खेळ काय?
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. २ सप्टेंबर २०२६ ।। फॅशन करायची, पण पाकीट रिकामं करायचं नाही, अशी इच्छा असेल तर भारतातील स्ट्रीट मार्केट्स म्हणजे ग्राहकांसाठी जणू लॉटरीच! दिल्लीचे सरोजिनी नगर असो, गांधी नगर असो किंवा मुंबईचा कुलाबा कॉजवे—इथे मॉलच्या किमतींपेक्षा कितीतरी कमी पैशांत कपडे, शूज, बॅग्ज आणि अॅक्सेसरीज मिळतात. काही ठिकाणी अत्यल्प किमतीत वस्तू मिळतात, मात्र ‘₹५० ची जीन्स’ किंवा ‘₹१०० चा शर्ट’ हा प्रत्येक दुकानाचा ठरलेला दर समजणे चुकीचे आहे. सौदा, मालाचा प्रकार, गुणवत्ता आणि खरेदीचे प्रमाण यावर किंमत बदलते. दिल्ली पर्यटन विभागानुसार सरोजिनी नगरमध्ये निर्यात-अधिशेष आणि नाकारलेले निर्यात कपडे कमी किमतीत उपलब्ध होतात.
दिल्लीचे सरोजिनी नगर हे बजेट शॉपिंगचे सर्वात प्रसिद्ध नाव. येथे निर्यात-अधिशेष माल, किरकोळ दोष असलेले कपडे आणि फॅशन अॅक्सेसरीज मिळतात. त्यानंतर गांधी नगर मार्केट—हे प्रामुख्याने घाऊक तयार कपड्यांसाठी प्रसिद्ध असून येथे हजारो दुकाने आणि उत्पादन युनिट्सचे मोठे जाळे आहे. कोलकात्याचे बडा बाजार हे कापड, साड्या, ड्रेस मटेरियल आणि घाऊक व्यापारासाठी जुने केंद्र आहे. मुंबईतील मंगलदास मार्केट कापडाच्या मोठ्या बाजारपेठेसाठी ओळखले जाते, तर कुलाबा कॉजवेवर कपडे, बॅग्ज, दागिने आणि विविध फॅशन वस्तूंची स्ट्रीट शॉपिंग करता येते.
महाराष्ट्रात पुण्याची फॅशन स्ट्रीट तरुणाईच्या बजेट फॅशनचा अड्डाच मानली जाते. कपडे, शूज, घड्याळे आणि अॅक्सेसरीजसाठी येथे बार्गेनिंगला मोठे महत्त्व आहे. दुसरीकडे सुरतचा रिंग रोड टेक्स्टाइल बेल्ट हा स्वस्त फॅशनपेक्षा मोठ्या प्रमाणातील कापड आणि साडीच्या घाऊक व्यापारासाठी विशेष प्रसिद्ध आहे. रिंग रोड परिसरात अनेक टेक्स्टाइल मार्केट्स असून विविध किमतींच्या साड्या, फॅब्रिक आणि एथनिक वेअरचा मोठा व्यापार होतो. म्हणजेच ग्राहकाला स्वस्त माल मिळतो तो केवळ विक्रेता ‘स्वस्त माणूस’ असल्यामुळे नव्हे; मोठ्या प्रमाणातील खरेदी, उत्पादकांच्या जवळची बाजारपेठ आणि प्रचंड उलाढाल यामुळे किंमत खाली आणणे शक्य होते.
आता प्रश्न—इतकं स्वस्त परवडतं तरी कसं? याचं उत्तर बाजाराच्या अर्थशास्त्रात दडलेलं आहे. निर्यातीत उरलेला माल, रद्द झालेल्या ऑर्डर्स, किरकोळ दोष असलेले कपडे किंवा कारखान्यातील अतिरिक्त उत्पादन स्ट्रीट मार्केटमध्ये येऊ शकते. दुकानाचे मोठे भाडे, एसी, सजावट आणि ब्रँडिंगचा खर्च नसल्याने विक्रीचा खर्च कमी राहतो. त्यात विक्रेता कमी नफ्यावर जास्त माल विकतो आणि ग्राहकाकडून बार्गेनिंगही अपेक्षित असते. त्यामुळे मॉलमध्ये दिसणारीच फॅशन रस्त्यावर कमी किमतीत दिसते. पण स्वस्त म्हणजे नेहमीच उत्तम, असा बाजाराचा नियम नाही. कपडा नीट तपासा, शिवण-झिप-फॅब्रिक पाहा आणि ‘ब्रँडेड’ नाव ऐकून लगेच पैसे मोजू नका. कारण स्ट्रीट मार्केटमध्ये खरा खजिना शोधावा लागतो—आणि त्यासाठी खरेदीदाराकडे डोळे आणि बार्गेनिंगची जीभ दोन्ही असावी लागतात!