हायवेवरील अस्वच्छ शौचालयाची तक्रार करा; NHAI देणार ₹१,००० रिवॉर्ड, पण नियम आधी समजून घ्या
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ५ सप्टेंबर २०२६ ।। राष्ट्रीय महामार्गावर प्रवास करताना टोल भरताना हात थांबत नाही; पण टोल प्लाझावरील अस्वच्छ शौचालय पाहिल्यावर तक्रार करण्यासाठी मात्र अनेकांचे हात आखडतात. आता NHAIने यावर भन्नाट उपाय काढला आहे. ‘Clean Toilet Picture Challenge’ अंतर्गत NHAIच्या अखत्यारीतील टोल प्लाझावर शौचालय अस्वच्छ आढळल्यास त्याचा स्पष्ट, जिओ-टॅग्ड आणि वेळेसह फोटो Rajmargyatra अॅपवर अपलोड करा. तक्रार योग्य ठरली तर संबंधित वाहनाच्या नोंदणी क्रमांकाशी जोडलेल्या FASTagमध्ये थेट ₹१,००० रिचार्ज केला जाणार आहे. म्हणजे स्वच्छता मागितल्याचा मोबदला टोलच्या पैशातच मिळणार!
विशेष म्हणजे ही मोहीम आता ३० जून २०२७पर्यंत वाढवण्यात आली आहे. जुलै २०२६पर्यंतच्या अधिकृत माहितीनुसार, २०२६मध्ये सुमारे ४२९ प्रवाशांनी अस्वच्छ शौचालयांची तक्रार केली आणि पात्र तक्रारदारांना प्रत्येकी ₹१,००० FASTag रिचार्ज देण्यात आले. NHAIने सप्टेंबर २०२५मध्ये ही मोहीम सुरू केली होती. त्यानंतर नागरिकांच्या सहभागामुळे योजना पुढे नेण्यात आली. सरकारला स्वच्छता हवी आहे आणि प्रवाशांना रस्त्यावर सुविधा हव्यात; त्यामुळे या दोघांची भेट एका फोटोमध्ये घडवण्याची कल्पना नक्कीच भन्नाट आहे. मात्र फोटो काढताना नेमके ठिकाण आणि सुविधा NHAIच्या नियंत्रणाखाली आहे, याची खात्री असणे महत्त्वाचे आहे.
आता प्रश्न, तक्रार करायची तरी कशी? प्रवाशाने Rajmargyatra अॅपच्या माध्यमातून अस्वच्छ शौचालयाचा स्पष्ट फोटो अपलोड करायचा. त्यासोबत नाव, ठिकाण, वाहनाचा नोंदणी क्रमांक आणि मोबाइल क्रमांक अशी माहिती द्यावी लागते. फोटो जिओ-टॅग्ड आणि टाइम-स्टॅम्प्ड असणे आवश्यक आहे. त्यानंतर NHAIकडून तक्रारीची छाननी केली जाते. या प्रक्रियेत AIच्या मदतीने स्क्रीनिंग आणि गरजेनुसार मॅन्युअल पडताळणी केली जाते. माहिती खरी आणि नियमांनुसार असल्याचे स्पष्ट झाल्यानंतर ₹१,०००चे FASTag रिचार्ज संबंधित VRNला दिले जाते.
मात्र इथे एक महत्त्वाची अट आहे—प्रत्येकाला वारंवार हजार रुपये मिळणार नाहीत! संपूर्ण योजनेच्या कालावधीत एका वाहन नोंदणी क्रमांकाला फक्त एकदाच रिवॉर्ड मिळेल. हे रिवॉर्ड रोख स्वरूपात घेता येणार नाही किंवा दुसऱ्याला हस्तांतरितही करता येणार नाही. एकाच शौचालयाबाबत एका दिवशी अनेक तक्रारी आल्यास पहिली वैध तक्रारच विचारात घेतली जाईल. तसेच पेट्रोल पंप, ढाबे किंवा NHAIच्या नियंत्रणाबाहेरील सार्वजनिक शौचालये या योजनेत येत नाहीत. थोडक्यात, ‘फोटो काढा आणि हजार मिळवा’ एवढीच गोष्ट नाही; फोटो खरा, ठिकाण योग्य आणि तक्रार वैध असली तरच FASTagमध्ये पैशांची एन्ट्री होणार आहे.