‘भूकंपासारखा आवाज’ नागरिकांना नको; पारंपरिक उत्सवावर भर, पुण्यात डीजेसाठी ‘चार बेस, चार टॉप’ची मर्यादा
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ५ सप्टेंबर २०२६ ।। गणपती बाप्पाच्या नावाने ढोल वाजवावा की संपूर्ण शहराची कानाची पडदे तपासावेत, हा प्रश्न आता पुण्याच्या रस्त्यावर उभा राहिला आहे. डीजेच्या कर्णकर्कश आवाजामुळे नागरिकांना ‘भूकंप आल्यासारखा’ त्रास होतो, अशी स्पष्ट टिप्पणी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केली आहे. पुण्यात ध्वनिप्रदूषणाविरोधात आवाज उठवणारे विद्यानंद बापट यांच्यावर झालेल्या हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर मुख्यमंत्र्यांनी हिंसेचा निषेध करत, सण-उत्सव पारंपरिक पद्धतीने साजरे करण्याची गरज व्यक्त केली. चुकीची पद्धत एका रात्रीत बंद होत नाही; मात्र नागरिक आणि मंडळांना विश्वासात घेऊन त्यावर तोडगा काढला जाईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले. म्हणजे बाप्पाला आरती ऐकवायची की शेजाऱ्याला बहिरं करायचं, याचा फरक आता सरकारलाही समजला आहे.
बापट यांच्यावर टिळक रस्त्यावर माध्यमांशी बोलताना कॅमेऱ्यासमोरच हल्ला झाला. पोलिसांनी आरोपीला अटक केली असून या घटनेचा मुख्यमंत्री आणि विविध राजकीय-सामाजिक स्तरांतून निषेध झाला आहे. विशेष म्हणजे बापट यांचा विरोध गणेशोत्सवाला नसून अतिरेकी आवाज, सार्वजनिक रस्त्यांवरील अडथळे आणि ध्वनिप्रदूषणाला आहे. मत पटत नसेल तर उत्तर युक्तिवादाने द्यायचे असते; हात उचलून नव्हे. कारण आज डीजेवर मत मांडणाऱ्याला मारहाण झाली, तर उद्या कोणत्या विषयावर बोलण्याची परवानगी उरेल, हा प्रश्न केवळ पुण्याचा नाही.
दरम्यान, पुणे पोलिसांनी उत्सवांच्या पार्श्वभूमीवर ध्वनिव्यवस्थेबाबत नियम अधिक स्पष्ट केले आहेत. गणेशोत्सव आणि इतर सार्वजनिक उत्सवांसाठी जास्तीत जास्त चार बेस आणि चार टॉप स्पीकर्स ठेवण्याची मर्यादा आहे. मर्यादा ओलांडल्यास गुन्हा दाखल करण्याचा आणि ध्वनिव्यवस्था जप्त करण्याचा इशारा पोलिस आयुक्त अमितेशकुमार यांनी दिला आहे. प्लाझ्मा स्पीकर, प्रेशरमिड आणि लेझर लाइटच्या वापरावरही बंदी आहे. पुण्यातील गणेश मंडळांनीही ही मर्यादा स्वीकारण्याची तयारी दर्शवली आहे. म्हणजे उत्सव करायचा आहे, पण स्पीकरच्या संख्येवरून शेजाऱ्यांच्या नसांचा उत्सव करण्याची परवानगी नाही.
यंदा गणेशोत्सवातील काही ठरावीक पाच दिवस मध्यरात्रीपर्यंत ध्वनिक्षेपक वापरण्यास सवलत देण्यात आली आहे; अन्य दिवशी रात्री १० वाजेपर्यंतची मर्यादा कायम राहणार आहे. त्यामुळे आता खरी परीक्षा नियम बनवण्याची नसून ते पाळण्याची आहे. फडणवीस यांनी डीजेबाबत सरकार चर्चा आणि सहमतीचा मार्ग स्वीकारत असल्याचे सांगितले आहे. सण आनंदाचा असावा, कानठळ्या बसवणारा नव्हे; भक्तीचा असावा, दहशतीचा नव्हे. बाप्पाच्या आगमनाने घराघरात आनंद वाढला पाहिजे, रुग्णालयात रुग्णांच्या तक्रारी नव्हे. उत्सव मोठा असावा; आवाज नव्हे, एवढे गणित जर मंडळे, प्रशासन आणि नागरिकांनी मान्य केले, तर पुण्याचा गणेशोत्सव पुन्हा संस्कृतीचा उत्सव ठरेल.