Free आणि Go वापरकर्त्यांसाठी नवा अनुभव; मात्र उत्तरांवर जाहिरातींचा प्रभाव नसल्याचा OpenAIचा दावा
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ७ सप्टेंबर २०२६ ।। कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या जगात प्रश्न विचारायचा, उत्तर घ्यायचे आणि पुढच्या कामाला लागायचे—हा चॅटजीपीटीचा सरळसोट व्यवहार आता थोडा बदलणार आहे. मोफत सुविधा म्हटली की कुठेतरी खर्चाचा हिशेब उभा राहणारच; आता तो हिशेब जाहिरातींच्या रूपाने समोर येत आहे. OpenAI ने चॅटजीपीटीमध्ये जाहिरातींचा प्रयोग सुरू केला असून Free आणि Go प्लॅनवरील काही वापरकर्त्यांना उत्तराच्या खाली स्पष्टपणे ‘Sponsored’ स्वरूपातील जाहिराती दिसू शकतात. मात्र, जाहिरात आली म्हणजे उत्तर विकले गेले, असा निष्कर्ष काढण्याचे कारण नसल्याचे कंपनीचे म्हणणे आहे.
या जाहिराती चॅटजीपीटीच्या उत्तरांपासून वेगळ्या आणि स्पष्टपणे ओळखता येतील अशा स्वरूपात दाखवल्या जातात. म्हणजे एखाद्या प्रश्नाचे उत्तर संपल्यानंतर त्याखाली एखाद्या कंपनीचा प्रायोजित संदेश दिसू शकतो. मात्र, प्रत्येक प्रश्नाखाली जाहिरात दिसेलच असे नाही. जाहिरातींची उपलब्धता देश, वापरकर्ता पात्रता आणि टप्प्याटप्प्याने होणाऱ्या विस्तारावर अवलंबून आहे. OpenAI ने २०२६ मध्ये जाहिरातींचा प्रयोग सुरू करून त्याचा विस्तार विविध बाजारपेठांमध्ये केला असून भारतातही जाहिरात व्यवस्थेचा विस्तार सुरू झाला आहे. आता ‘मोफत सेवा’ आणि ‘जाहिरातींमधून मिळणारा महसूल’ हे समीकरण एआयच्या दुनियेतही पक्के बसू लागल्याचे चित्र आहे.
पण सर्वात मोठा प्रश्न आहे—जाहिरातदार आपले चॅट वाचतील का? उत्तर स्पष्ट आहे, नाही. OpenAIच्या माहितीनुसार जाहिरातदारांना वापरकर्त्यांचे वैयक्तिक संभाषण, चॅट हिस्ट्री, मेमरी किंवा वैयक्तिक तपशील उपलब्ध होत नाहीत. जाहिरातदारांना प्रामुख्याने एकत्रित आणि ओळख न पटणारी कामगिरीची माहिती, जसे की जाहिरात किती वेळा पाहिली किंवा क्लिक झाली, एवढीच माहिती दिली जाते. वापरकर्त्यांना जाहिरात लपवणे, ती अप्रासंगिक असल्याचे सांगणे किंवा काही ठिकाणी जाहिरात वैयक्तिकरण नियंत्रित करण्याचे पर्यायही उपलब्ध आहेत.
दरम्यान, Plus, Pro, Business, Enterprise आणि Edu वापरकर्त्यांना जाहिराती दाखवल्या जाणार नाहीत. Free वापरकर्त्यांसाठी काही प्रदेशांमध्ये कमी वापरमर्यादांसह जाहिरातमुक्त पर्यायही उपलब्ध करण्यात आला आहे. महत्त्वाचे म्हणजे जाहिराती आणि चॅटजीपीटीची उत्तरे स्वतंत्र प्रणालींवर चालतात, त्यामुळे जाहिरातदारांना उत्तर बदलण्याचा किंवा प्रभावित करण्याचा अधिकार नसल्याचे OpenAIने स्पष्ट केले आहे. थोडक्यात, आता मोफत एआयच्या ताटात जाहिरातींची फोडणी पडली असली, तरी उत्तराचा स्वयंपाक जाहिरातदाराच्या हातात दिलेला नाही!