महाप्रसादासाठी FDAची नवी कार्यपद्धती; ऐन उत्सवात नियमांचा बडगा, गणेश मंडळांचा तीव्र आक्षेप
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ८ सप्टेंबर २०२६ ।। गणपती बाप्पा येण्याची चाहूल लागली की मंडळांमध्ये सजावट, आरास, देखावे आणि महाप्रसादाची लगबग सुरू होते. पण यंदा मोदकाच्या वाफेबरोबर FDAच्या नियमांचीही चर्चा रंगली आहे. महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने सामूहिक अन्नवाटपासाठी नवी कार्यपद्धती लागू केल्याने गणेशोत्सवातील महाप्रसाद, भंडारे आणि सार्वजनिक जेवणावर अन्नसुरक्षेची बारीक नजर राहणार आहे. FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी स्पष्ट केले आहे की उद्देश उत्सवांवर निर्बंध घालण्याचा नसून, नागरिकांना सुरक्षित आणि दर्जेदार अन्न मिळावे हा आहे. मात्र, गणेशोत्सव तोंडावर असताना नियमांची अंमलबजावणी सुरू केल्याने मंडळांमध्ये नाराजीचा सूर उमटला आहे.
FDAच्या नव्या व्यवस्थेनुसार भंडारा, महाप्रसाद, लंगर, इफ्तार किंवा मोठ्या सामूहिक अन्नवाटपाच्या कार्यक्रमांसाठी आयोजकांना आवश्यक माहिती प्रशासनाकडे द्यावी लागणार आहे. काही वृत्तांनुसार, कार्यक्रमाच्या किमान सात दिवस आधी संबंधित FDA अधिकाऱ्याकडे तपशील सादर करण्याची तरतूद आहे. अन्न तयार करणारे केटरर्स, कच्च्या मालाचा स्रोत आणि स्वच्छतेची व्यवस्था याबाबत माहिती घेण्यावर भर दिला जाणार आहे. अन्नसुरक्षेच्या नावाखाली ‘प्रसाद बंद’ असा प्रकार नसल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे. पण नियमांचा डबा ऐनवेळी उघडला की मंडळांची धावपळ होणारच; कारण बाप्पासाठी मोदक तयार करणे सोपे, पण कागदपत्रांचा प्रसाद वेळेत तयार करणे जरा कठीण!
याच मुद्द्यावर मुंबई गणेशोत्सव समन्वय समितीने आक्षेप घेतला आहे. समितीचे अध्यक्ष नरेश दहिबावकर यांनी गणेशोत्सवाला अवघे काही दिवस शिल्लक असताना मंडळांना महाप्रसादाच्या एसओपीसाठी बैठकीला बोलावल्याबद्दल नाराजी व्यक्त केली आहे. ऐनवेळी कंत्राटदार कुठून नेमायचा, कमी वेळेत आवश्यक व्यवस्था कशी करायची आणि अचानक सक्तीचे नियम कसे पाळायचे, असा त्यांचा सवाल आहे. नियम लवचिक असावेत, सक्ती करू नये, अशी मंडळांची भूमिका आहे. प्रशासन आणि उत्सव मंडळांमध्ये संघर्षाचा मुद्दा अन्नसुरक्षेचा नसून वेळेचा आणि अंमलबजावणीच्या पद्धतीचा असल्याचे चित्र दिसत आहे.
तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली FDAने राज्यभर अन्नभेसळ आणि अस्वच्छतेविरोधात कारवाईचा वेग वाढवला आहे. FDAच्या अधिकृत संकेतस्थळानुसार मुंढे सध्या महाराष्ट्र FDAचे आयुक्त आहेत. आता सणासुदीतील अन्नवाटपासाठीही वर्षभर लागू राहील अशी एकसमान कार्यपद्धती तयार करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. त्यामुळे अंतिम प्रश्न साधाच आहे—बाप्पाचा प्रसाद पवित्र असलाच पाहिजे, पण तो सुरक्षितही असला पाहिजे. मात्र भक्तीच्या उत्साहाला कागदोपत्री अडथळ्यांची बाधा होऊ नये आणि प्रशासनाच्या नियमांनाही कोणी वाकुल्या दाखवू नयेत, यासाठी दोन्ही बाजूंनी समन्वय आवश्यक आहे. गणपती बाप्पा विघ्नहर्ता आहेत; आता FDA आणि मंडळांनी मिळून या नियमांच्या विघ्नाचाही मार्ग काढावा, एवढीच अपेक्षा!