ॲपल, उबर, पेपल, ओरॅकलमध्ये मोठी पुनर्रचना; खर्चकपात आणि नव्या तंत्रज्ञानासाठी कर्मचाऱ्यांची कपात
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ८ सप्टेंबर २०२६ ।। तंत्रज्ञानाच्या जगात एक विचित्र शर्यत सुरू आहे. कंपन्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या मागे अब्जावधी रुपये घेऊन धावत आहेत आणि त्या धावण्यात सर्वप्रथम मागे पडत आहे ती माणसाची खुर्ची! २०२६ मध्ये आतापर्यंत जागतिक तंत्रज्ञान क्षेत्रातील नोकरकपातीने धक्कादायक पातळी गाठली आहे. Layoffs.fyi या ट्रॅकरनुसार ७ सप्टेंबरपर्यंत २९६ तंत्रज्ञान कंपन्यांमधून १,२९,४८८ हून अधिक कर्मचाऱ्यांच्या नोकऱ्या गेल्या आहेत. ही केवळ आकड्यांची यादी नाही; प्रत्येक आकड्यामागे एक पगार, एक कुटुंब आणि उद्याच्या भविष्याची चिंता आहे. कंपन्या याला ‘पुनर्रचना’ म्हणतात, ‘कार्यक्षमता’ म्हणतात; पण कर्मचाऱ्याच्या हातात टर्मिनेशनचा मेल पडला की शब्द कितीही आधुनिक असला तरी धक्का जुनाच असतो.
सप्टेंबरच्या सुरुवातीलाच मोठ्या कंपन्यांनी कपातीचे सत्र सुरू ठेवले आहे. ॲपलमध्ये Siri, Vision Pro आणि Intelligent Systems Experience या विभागांवर परिणाम झाला असून २०० हून अधिक पदे कमी झाल्याचे वृत्त आहे. कंपनी नव्या उपकरणांवर आणि AIवर अधिक लक्ष केंद्रित करत असल्याने ही पुनर्रचना करण्यात आली. Vision Proच्या गेमिंग टीममधील कामकाजातही मोठे बदल झाले आहेत. म्हणजे कालपर्यंत भविष्य घडवणारे तंत्रज्ञान तयार करणारे कर्मचारी आज स्वतःच्या भविष्याचा विचार करत आहेत! AI माणसाची जागा घेईल का, हा प्रश्न अजून चर्चेत आहे; पण AIच्या दिशेने कंपन्या वळताना काही जुन्या भूमिका मात्र निश्चितच अदृश्य होत असल्याचे चित्र स्पष्ट दिसत आहे.
उबरने सुमारे ३,३०० कर्मचाऱ्यांची, म्हणजे जवळपास १० टक्के मनुष्यबळाची कपात करण्याची घोषणा केली आहे. कोरोना महामारीनंतरची ही कंपनीची सर्वात मोठी कपात मानली जात आहे. मुख्य कार्यकारी अधिकारी दारा खोसरोशाही यांच्या म्हणण्यानुसार व्यवस्थापनाचे अतिरिक्त स्तर कमी करून कंपनी अधिक साधी आणि वेगवान करण्याचा प्रयत्न आहे. रोबोटॅक्सी आणि स्वयंचलित वाहनांच्या वाढत्या स्पर्धेच्या पार्श्वभूमीवर उबर आपली भविष्यातील गुंतवणूक बदलत आहे. विशेष म्हणजे कंपनीने कपातीचे थेट कारण AI असल्याचे सांगितलेले नाही; मात्र संपूर्ण तंत्रज्ञान क्षेत्रात AI, ऑटोमेशन आणि खर्चकपात यांचे समीकरण दिवसेंदिवस घट्ट होत आहे.
दुसरीकडे पेपलच्या भारतातील कर्मचाऱ्यांनाही धक्का बसला असून विविध अहवालांमध्ये कपातीच्या आकड्यांबाबत वेगवेगळी माहिती समोर आली आहे. काही वृत्तांमध्ये सुमारे २२०, तर इतर अहवालांमध्ये सुमारे ६०० कर्मचाऱ्यांचा उल्लेख आहे. त्यामुळे अंतिम अधिकृत आकडा स्पष्ट होणे आवश्यक आहे. ओरॅकलमध्येही आणखी हजारो कर्मचाऱ्यांवर गदा येण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे, तर Layoffs.fyiच्या आकडेवारीत ओरॅकलची यंदाच्या मोठ्या कपात करणाऱ्या कंपन्यांमध्ये नोंद आहे. संदेश मात्र स्पष्ट आहे—तंत्रज्ञान वेगाने बदलत आहे आणि कंपन्यांचा खर्च वाचवण्याचा पहिला बळी अनेकदा कर्मचारीच ठरत आहे. ‘AI भविष्य आहे’ हे खरे; पण त्या भविष्यामध्ये माणसासाठी किती जागा असेल, हा प्रश्न आता कार्यालयातील कॉफी मशीनपासून ते बोर्डरूमपर्यंत गंभीरपणे विचारला जात आहे.