मारियाना बेटांपासून चीनपर्यंत धडकलेल्या वादळाने घातला कहर; मात्र ‘पुढील १२ तासांचा’ दावा आता जुना
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ९ सप्टेंबर २०२६ ।। प्रशांत महासागरात तयार झालेल्या ‘सौडेल’ (Saudel) या शक्तिशाली चक्रीवादळाने आशिया-पॅसिफिक पट्ट्यात अक्षरशः धुमाकूळ घातला. मात्र सोशल मीडियावर फिरत असलेल्या “पुढील १२ तासांत २२० किमी वेगाने विनाश” या दाव्याची तारीख तपासणे महत्त्वाचे आहे. कारण सौडेलचा उत्तर मारियाना बेटांवरील धोकादायक टप्पा ऑगस्टच्या उत्तरार्धात होता. उपलब्ध हवामान नोंदीनुसार, या प्रणालीने १८ ऑगस्ट ते ३ सप्टेंबरदरम्यान प्रवास केला आणि कमाल वाऱ्याचा वेग सुमारे २१५ किमी प्रतितास नोंदवला गेला. त्यामुळे ९ सप्टेंबरला “आता पुढील १२ तासांत सायपान उद्ध्वस्त होणार” अशी मांडणी अचूक नाही. हवामानाच्या बातमीत वादळापेक्षा चुकीची तारीख अधिक धोकादायक ठरू शकते!
सौडेलने मात्र आपल्या प्रवासात खरी भीती निर्माण केली होती. अमेरिकेच्या नॅशनल वेदर सर्व्हिसने २२ ऑगस्ट रोजी अॅग्रीहान, पागन आणि अलामागन बेटांसाठी टायफूनचा इशारा दिला होता. वादळ अॅग्रीहानजवळून पुढे सरकत असताना विनाशकारी वाऱ्यांमुळे जीवित आणि मालमत्तेला धोका असल्याचा स्पष्ट इशारा देण्यात आला होता. त्यावेळी सायपान आणि टिनियनसाठीची परिस्थिती बदलत होती आणि प्रशासनाने बंदरे, जहाजे व नागरिकांच्या सुरक्षेसाठी विशेष उपाययोजना केल्या. निसर्गाच्या दरबारात ‘थोडं थांबा’ अशी विनंती चालत नाही; त्यामुळे बेटांवरील प्रशासनाला युद्धपातळीवर तयारी करावी लागली.
वादळाचा प्रवास तिथेच थांबला नाही. पुढे सौडेलच्या मुसळधार पावसाने चीनच्या किनारी आणि अंतर्गत भागात पूरस्थिती निर्माण केली. अलीकडच्या वृत्तांनुसार, चीनमधील काही भागांत अतिवृष्टी, पूर आणि भूस्खलनाच्या घटना घडल्या असून मोठ्या प्रमाणावर नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवावे लागले. जिआंग्शी प्रांतात झालेल्या भूस्खलनात जीवितहानीचीही नोंद झाली आहे. म्हणजे सुरुवातीला समुद्रावरील वाऱ्याने दहशत निर्माण केलेल्या या प्रणालीने जमिनीवर पोहोचल्यानंतर पावसाच्या रूपाने संकट कायम ठेवले. चक्रीवादळ किनाऱ्यावर आदळले की कथा संपते, हा समजही यामुळे फोल ठरतो.
हवामान बदल, समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान आणि महासागरीय वातावरणातील बदल यामुळे शक्तिशाली चक्रीवादळांबाबत वैज्ञानिकांचे संशोधन सुरू आहे. मात्र प्रत्येक वादळाचा थेट संबंध एका कारणाशी जोडणे वैज्ञानिकदृष्ट्या योग्य नाही. सौडेलच्या बाबतीतही “भारतावर थेट संकट” किंवा “पुढील १२ तासांत महाविनाश” अशा सनसनाटी दाव्यांपेक्षा अधिकृत हवामान संस्थांचे ताजे बुलेटिन महत्त्वाचे आहेत. वादळाची ताकद खरी होती; पण जुना इशारा नव्या तारखेला लावून भीतीचा बाजार मांडणे तितकेच चुकीचे आहे. निसर्गाचा इशारा गांभीर्याने घ्यावा, पण बातमीचा वेग तथ्यांपेक्षा जास्त होऊ नये, एवढी खबरदारी आवश्यक आहे.