२२ शाळांना खेळाचे मैदान नसल्याचा दावा; हजारो विद्यार्थ्यांसाठी क्रीडा शिक्षकांचीही मोठी कमतरता
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. १० सप्टेंबर २०२६ ।। पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या शाळा ‘स्मार्ट’ होत आहेत, डिजिटल शिक्षणाचे कौतुक होत आहे, प्रवेशसंख्येची आकडेवारीही अभिमानाने मांडली जाते; पण या स्मार्टपणाच्या पडद्यामागे एक साधा प्रश्न उभा आहे—मुलांनी खेळायचे कुठे? ‘पुढारी’च्या पाहणीनुसार महापालिकेच्या २२ शाळांना स्वतःचे खेळाचे मैदान नाही. १३४ महापालिका शाळांमध्ये हजारो विद्यार्थी शिक्षण घेत असताना क्रीडा सुविधांचा प्रश्न गंभीर बनला आहे. महापालिकेने २०२५ मध्ये १३४ शाळांमधील वाढती प्रवेशसंख्या आणि शैक्षणिक गुणवत्तेचा दावा केला होता. मात्र, वाढत्या विद्यार्थ्यांसोबत मैदान, प्रशिक्षक आणि क्रीडासाहित्य यांची व्यवस्था तितक्याच वेगाने वाढली का, हा प्रश्न आता उपस्थित झाला आहे.
दिलेल्या माहितीनुसार, सुमारे ४५ हजार विद्यार्थ्यांसाठी केवळ १२ क्रीडा शिक्षक उपलब्ध असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. ही संख्या खरी असेल, तर परिस्थिती निश्चितच चिंताजनक आहे. एका शिक्षकाने किती विद्यार्थ्यांकडे लक्ष द्यायचे आणि प्रत्येक मुलामधील खेळाडू कसा शोधायचा? शाळेच्या वेळापत्रकात खेळासाठी तास असतात; पण मैदान नसेल तर तो तास कागदावरच खेळतो. विशेष म्हणजे, २०२६ मध्ये महापालिकेच्या शिक्षण विभागातील शाळांसाठी क्रीडा शिक्षक उपलब्ध करून देण्यासंदर्भात निविदाही काढण्यात आली होती. म्हणजेच क्रीडा मनुष्यबळाची गरज प्रशासनालाही मान्य असल्याचे चित्र आहे.
मैदानाचा प्रश्न मात्र नवीन नाही. जानेवारी २०२४ मधील एका वृत्तानुसार, पिंपरी-चिंचवडमधील तब्बल ५४ महापालिका शाळांकडे खेळाचे मैदान नसल्याचे समोर आले होते. त्यामुळे आता २२ शाळांचा आकडा असल्यास त्याची अद्ययावत अधिकृत माहिती महापालिकेने स्पष्ट करणे आवश्यक आहे. आकड्यांचा गोंधळ बाजूला ठेवला तरी मूळ प्रश्न कायम आहे—गरीब आणि मध्यमवर्गीय विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षणासोबत खेळण्याची समान संधी मिळते का? खासगी शाळांमध्ये मैदान, प्रशिक्षक आणि स्पर्धांची रेलचेल; तर अनेक महापालिका शाळांतील मुलांसाठी खेळ म्हणजे जागा मिळाली तर खेळण्याची वेळ, अशी विषमता निर्माण होऊ नये.
महापालिकेच्या क्रीडा विभागाच्या अधिकृत माहितीनुसार शालेय विद्यार्थ्यांना क्रीडा प्रशिक्षण देणे आणि आवश्यक क्रीडा सुविधा उपलब्ध करणे ही त्यांची जबाबदारी आहे. शिक्षण विभाग राष्ट्रीय स्तरावरील खेळाडू घडविण्याचाही उल्लेख करतो. मग प्रश्न एवढाच—खेळाडू घडवायचे कुठून, जर खेळण्यासाठी मैदानच नसेल? स्मार्ट बोर्ड आवश्यक आहेत, पण धावण्यासाठी मोकळी जमीनही तितकीच आवश्यक आहे. महापालिकेने प्रत्येक शाळेचे मैदान, उपलब्ध क्रीडा शिक्षक आणि सुविधा यांची सार्वजनिक माहिती जाहीर करून जिथे मैदान नाही, तिथे जवळची पर्यायी जागा निश्चित करावी. अन्यथा ‘स्मार्ट शाळा’ हा शब्द चमकत राहील आणि विद्यार्थ्यांचे बालपण मात्र वर्गखोलीच्या चार भिंतींत अडकून पडेल.