सैबेरियातील प्रयोगशाळा कर्मचाऱ्याचा मृत्यू; सुमारे २०० जण निरीक्षणाखाली, मात्र न्यूमोनिक प्लेगची अधिकृत पुष्टी अद्याप नाही
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ६ ऑक्टोबर २०२६ ।। रशियाच्या सैबेरियातील इर्कुत्स्क परिसरात एका प्रयोगशाळा कर्मचाऱ्याच्या मृत्यूनंतर न्यूमोनिक प्लेगची चर्चा सुरू झाली आहे. इर्कुत्स्क अँटी-प्लेग रिसर्च इन्स्टिट्यूटमध्ये काम करणाऱ्या दार्या शिपिलोव्हा या २७-२८ वर्षीय कर्मचाऱ्याला गंभीर न्यूमोनियाची लक्षणे दिसल्यानंतर शेलेखोव्ह येथील रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. व्हेंटिलेटरवर उपचार सुरू असतानाच तिचा मृत्यू झाला. काही माध्यमांच्या वृत्तानुसार, नमुने हाताळताना जिवंत जिवाणू असलेली टेस्ट ट्यूब फुटल्याने संसर्ग झाल्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली. मात्र, ही बाब रशियन आरोग्य यंत्रणेने अधिकृतपणे सिद्ध केलेली नाही.
घटनेनंतर जवळपास २०० संपर्क व्यक्तींना वैद्यकीय निरीक्षणाखाली ठेवण्यात आले असून काही रुग्णालयांमध्ये निर्बंध लागू करण्यात आले आहेत. इर्कुत्स्कचे गव्हर्नर इगोर कोब्झेव्ह यांनी संपर्कातील व्यक्तींमध्ये सध्या आजाराची लक्षणे नसल्याचे आणि प्राथमिक प्रयोगशाळा चाचण्या निगेटिव्ह असल्याचे सांगितले आहे. रशियाची आरोग्य संस्था Rospotrebnadzor मात्र मृत्यूचे कारण ‘अज्ञात कारणांचा न्यूमोनिया’ असे सांगत आहे. माजी Rospotrebnadzor प्रमुख गेनाडी ओनिशचेन्को यांनीही हा आजार प्लेग नसण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. त्यामुळे ‘प्लेगचा उद्रेक’ असा निष्कर्ष काढण्यापेक्षा सध्या ही संशयास्पद घटना म्हणूनच पाहणे अधिक योग्य ठरते.
न्यूमोनिक प्लेग हा Yersinia pestis या जिवाणूमुळे होणारा गंभीर आजार आहे. फुफ्फुसांवर परिणाम झाल्यास तो संक्रमित व्यक्तीच्या श्वसनातून बाहेर पडणाऱ्या कणांद्वारे जवळच्या व्यक्तीपर्यंत पोहोचू शकतो. ताप, डोकेदुखी, अशक्तपणा, वेगाने वाढणारा न्यूमोनिया, श्वास घेण्यास त्रास, छातीत दुखणे आणि खोकला ही प्रमुख लक्षणे आहेत. मात्र, वेळेवर योग्य प्रतिजैविक उपचार मिळाल्यास प्लेगवर उपचार शक्य आहेत, असे जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) आणि CDC सांगतात. त्यामुळे रशियातील एका मृत्यूवरून ‘जगभर पुन्हा लॉकडाऊन’ येणार, असा निष्कर्ष काढणे सध्या अतिशयोक्ती ठरेल. खरी कसोटी आहे ती चाचण्यांची—आणि ती अधिकृतपणे काय सांगतात, याची.