महागाई, कच्च्या तेलाचे दर आणि रुपयावरील दबावामुळे २५ बेसिस पॉइंट्स वाढीची शक्यता; निर्णय ७ ऑक्टोबरला
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दि. ६ ऑक्टोबर २०२६ ।। भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) मौद्रिक धोरण समितीची (MPC) ५ ते ७ ऑक्टोबरदरम्यान बैठक सुरू असून, बुधवारी ७ ऑक्टोबरला रेपो रेटचा निर्णय जाहीर होणार आहे. यावेळी व्याजदर वाढीचे संकेत असल्याने गृहकर्ज, वाहनकर्ज आणि वैयक्तिक कर्ज घेणाऱ्यांच्या भुवया उंचावल्या आहेत. Reutersच्या सर्वेक्षणात ६१ पैकी ३५ अर्थतज्ज्ञांनी म्हणजे जवळपास ६० टक्के तज्ज्ञांनी २५ बेसिस पॉइंट्सची वाढ अपेक्षित धरली आहे. वाढ झाल्यास सध्याचा ५.२५ टक्के रेपो रेट ५.५० टक्क्यांवर जाईल. ऑगस्टमध्ये किरकोळ महागाई ४.८२ टक्क्यांवर पोहोचली असून ती RBIच्या चार टक्क्यांच्या लक्ष्यापेक्षा सलग तिसऱ्या महिन्यात जास्त राहिली. त्यामुळे महागाईकडे डोळेझाक करून स्वस्त पैशांची उधळण सुरू ठेवणे RBIला कठीण जात आहे.
मुद्दा फक्त महागाईचा नाही. कच्च्या तेलाच्या किंमती, रुपयावरील दबाव आणि जागतिक पातळीवरील वाढते व्याजदर यामुळे RBIसमोर चलन स्थैर्याचाही प्रश्न आहे. २०२५मध्ये RBIने रेपो रेटमध्ये एकूण १.२५ टक्क्यांची कपात करत तो ६.५० वरून ५.२५ टक्क्यांवर आणला होता. २०२६मध्ये मात्र दर कायम ठेवण्यात आला. आता परिस्थिती बदलल्याने दरवाढीची शक्यता बळावली आहे. Nomura आणि Barclaysकडून मर्यादित २५ ते ५० बेसिस पॉइंट्सच्या वाढीचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे, तर काही विश्लेषक पुढील काळात आणखी वाढ होण्याची शक्यता मानतात. मात्र ७ ऑक्टोबरच्या निर्णयाआधी ‘वाढ निश्चित’ असे म्हणणे घाईचे ठरेल. RBIचे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा आणि MPC सदस्य अंतिम निर्णय घेतील.
रेपो रेट वाढला तर त्याचा फटका सर्वप्रथम कर्जाच्या व्याजदरांना बसण्याची शक्यता आहे. विशेषतः फ्लोटिंग रेटवरील गृहकर्जदारांच्या EMIमध्ये वाढ होऊ शकते किंवा कर्जाचा कालावधी वाढू शकतो. कार आणि वैयक्तिक कर्जही महागण्याची शक्यता आहे. दुसरीकडे, ठेवीदारांसाठी चित्र काहीसे वेगळे असू शकते. बँकांना ठेवी आकर्षित करण्याची गरज भासल्यास FDवरील व्याजदर वाढण्याची शक्यता निर्माण होऊ शकते. पण इथेही ‘दर वाढणार म्हणजे FD लगेच फायदेशीर’ असा सरळ हिशेब लावता येणार नाही. RBIचा निर्णय, बँकांची पुढील भूमिका आणि बाजारातील परिस्थिती यावर खरा परिणाम ठरेल. त्यामुळे कर्जदारांनी घाबरून जाण्याऐवजी ७ ऑक्टोबरचा निर्णय पाहणेच शहाणपणाचे ठरेल.