प्रवीण तरडे यांचा कलाकारांच्या अनुपस्थितीवर सवाल; अंत्ययात्रेत सहभागी झालेल्या शेतकऱ्यांच्या मातीशी नात्याला दिले सर्वोच्च महत्त्व
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। एखाद्या कलाकाराचं मोठेपण त्याच्या अंत्यसंस्काराला किती प्रसिद्ध चेहरे हजर होते, यावर ठरत असेल, तर कलेच्या दुनियेने स्वतःचं आत्मपरीक्षण करण्याची वेळ आली आहे! ज्यांच्या अभिनयाने प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवलं, ज्यांनी मराठी चित्रपटसृष्टीपासून हिंदी चित्रपटसृष्टीपर्यंत स्वतःचा ठसा उमटवला, त्या नाना पाटेकर यांच्या निधनानंतर त्यांच्या अंत्यसंस्काराला बॉलिवूडमधील अनेक कलाकार अनुपस्थित असल्याची चर्चा झाली. याच मुद्द्यावर दिग्दर्शक आणि अभिनेते प्रवीण तरडे यांनी स्पष्ट शब्दांत आपली भूमिका मांडली. एबीपी माझाच्या कार्यक्रमात बोलताना, बॉलिवूडचे कलाकार अंत्यसंस्काराला आले नाहीत म्हणून नानांचं मोठेपण कमी होत नाही; नाना बॉलिवूडपेक्षा मोठे होते, असे तरडे यांनी सुनावल्याचे वृत्त आहे. प्रसिद्धीच्या झगमगाटात माणुसकीचा साधा दिवाही विझू नये, एवढीच या वक्तव्यामागची भावना दिसते. मात्र, कोण उपस्थित राहिले किंवा अनुपस्थित राहिले, यावरून प्रत्येक कलाकाराच्या संवेदनशीलतेचा अंतिम निकाल देणे योग्य नाही. तरीही, एखाद्या कलाकाराच्या आयुष्यभराच्या योगदानाची किंमत ठरवताना सेलिब्रिटींच्या उपस्थितीची यादीच मोजपट्टी बनावी, ही मानसिकता नक्कीच विचार करायला लावणारी आहे.
शेतकऱ्यांच्या घामाचा आणि मातीचा वास सांगताना प्रवीण तरडे यांनी मांडलेला मुद्दा अधिक महत्त्वाचा आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, नानांच्या अंत्ययात्रेला वर्धा, गडचिरोली आणि धुळे येथून शेतकरी आले होते. त्यांच्या अंगाला घामाचा वास होता, मातीचा गंध होता; पण त्या उपस्थितीत प्रसिद्धीचा मुखवटा नव्हता, तर माणसाविषयीची आत्मीयता होती. बॉलिवूडमधील सुगंधी अत्तर लावलेल्या सेलिब्रिटींपेक्षा धुळ्याहून आलेला शेतकरी अधिक महत्त्वाचा नाही का, असा सवाल तरडे यांनी केला. या वक्तव्याचा रोख प्रसिद्ध व्यक्तींचा अपमान करण्यापेक्षा नानांच्या सामाजिक नात्यांचे महत्त्व अधोरेखित करण्याकडे आहे. नाना पाटेकर आणि मकरंद अनासपुरे यांनी स्थापन केलेल्या ‘नाम फाउंडेशन’च्या माध्यमातून दुष्काळग्रस्त भागांत शेतकऱ्यांसाठी झालेल्या कामामुळे नानांचे ग्रामीण महाराष्ट्राशी असलेले नाते परिचित आहे.
तरडे यांनी आपण स्वतः नानांच्या अंत्यसंस्काराला उपस्थित होतो, असे सांगताना नागराज मंजुळे, मकरंद अनासपुरे आणि अरविंद जगताप यांचाही उल्लेख केला. आपण तिथे केवळ ‘वेलकम’ किंवा ‘क्रांतिवीर’सारख्या चित्रपटांच्या यशस्वी अभिनेत्याला निरोप देण्यासाठी नव्हतो, तर शेतकऱ्यांसाठी काम करणाऱ्या मित्राला अखेरचा निरोप देण्यासाठी होतो, असे त्यांनी स्पष्ट केले. मात्र, अंत्यसंस्काराला बॉलिवूडमधील कोणीच आले नाही, असा सरसकट निष्कर्ष काढणे अचूक ठरणार नाही. उपलब्ध वृत्तांनुसार, अभिनेता जॅकी श्रॉफ, दिग्दर्शक अनीस बज्मी आणि अन्य काही चित्रपटसृष्टीतील व्यक्ती उपस्थित होत्या; प्रवीण तरडे यांचाही उपस्थितांमध्ये समावेश होता.
त्यामुळे चर्चेचा केंद्रबिंदू उपस्थितांची मोजदाद नसून नानांनी कमावलेली माणसे आणि त्यांचे सामाजिक योगदान हा असायला हवा. प्रसिद्धीच्या दुनियेत चेहरे मोठे असतात; पण माणसांच्या मनात स्थान मिळवण्यासाठी प्रसिद्धी पुरेशी नसते. नानांच्या बाबतीत शेतकऱ्यांची उपस्थिती ही त्यांच्या लोकप्रियतेबरोबरच सामाजिक बांधिलकीचीही साक्ष ठरते.