₹३ हजारांच्या प्रस्तावावर अद्याप अंतिम शिक्कामोर्तब नाही; २० किलोमीटर परिसरातील पात्र वाहनधारकांना दिलासा मिळण्याची शक्यता
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। राष्ट्रीय महामार्गावरील टोलनाक्यांवर रोजच्या रोज टोल भरून वैतागलेल्या स्थानिक वाहनधारकांसाठी दिलासादायक ठरू शकणारी बातमी समोर आली आहे. टोलनाक्याच्या २० किलोमीटरच्या परिसरात राहणाऱ्या नागरिकांसाठी सुमारे तीन हजार रुपयांचा वार्षिक फास्टॅग लोकल पास सुरू करण्याचा प्रस्ताव केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाच्या विचाराधीन असल्याचे वृत्त ‘मिंट’ने ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी प्रसिद्ध केले. मात्र, या प्रस्तावाला अंतिम मंजुरी मिळाल्याची किंवा त्यासंबंधी अधिकृत अधिसूचना जारी झाल्याची पुष्टी उपलब्ध नाही. त्यामुळे तीन हजार रुपये भरले की वर्षभर स्थानिक टोलमधून मुक्तता मिळणार, असे समजणे सध्या घाईचे ठरेल. सरकारच्या घोषणेपूर्वीच सवलतीचे स्वप्न दाखवण्यापेक्षा नियम स्पष्ट होण्याची वाट पाहणेच योग्य ठरेल.
प्रस्तावित योजनेनुसार, संबंधित टोलनाक्यापासून २० किलोमीटरच्या आत राहणाऱ्या पात्र नागरिकांना निवडक टोलनाक्यावर वारंवार प्रवास करण्यासाठी वार्षिक पास मिळण्याची शक्यता आहे. खासगी वापरातील कार, जीप आणि व्हॅन यांना या सुविधेचा लाभ मिळू शकतो; व्यावसायिक वाहनांसाठी ही सवलत लागू असल्याचे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही. येथे एक महत्त्वाचा फरक लक्षात घ्यावा लागेल. सध्या अस्तित्वात असलेला सामान्य फास्टॅग वार्षिक पास आणि प्रस्तावित स्थानिक वार्षिक पास या दोन स्वतंत्र सुविधा आहेत. केंद्र सरकारच्या माहितीनुसार, आर्थिक वर्ष २०२६-२७ साठी सामान्य वार्षिक पासची किंमत ३,०७५ रुपये असून तो एक वर्ष किंवा २०० टोलनाका क्रॉसिंगपर्यंत, यापैकी जे आधी होईल तेवढाच वैध आहे. याउलट, स्थानिक पास निवडलेल्या टोलनाक्यासाठी लागू होतो.
अर्ज कसा करायचा, कोणती कागदपत्रे लागतील आणि अंतिम शुल्क किती असेल, याबाबत नव्या वार्षिक स्थानिक पासची अधिकृत नियमावली अद्याप जाहीर झालेली नाही. मात्र, सध्या उपलब्ध असलेल्या डिजिटल लोकल पास सुविधेसाठी राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाच्या ‘राजमार्गयात्रा’ ॲपचा वापर करता येतो. अधिकृत पोर्टलवर टोलनाक्याची उपलब्धता तपासून वाहन क्रमांक आणि निवासाचा पत्ता यांची पात्रता पडताळता येते. सध्याच्या व्यवस्थेत वाहनमालकाचा आधारशी संबंधित पत्ता टोलनाक्यापासून २० किलोमीटरच्या आत असणे आवश्यक आहे. ही सुविधा निवडक टोलनाक्यावर ३० दिवसांच्या अमर्याद प्रवासासाठी असून शुल्क टोलनाक्यानुसार बदलते. त्यामुळे वार्षिक स्थानिक पास प्रत्यक्ष सुरू होईपर्यंत नागरिकांनी सध्याची नियमावली तपासूनच अर्ज करावा.