सुरुवातीला डॉलर आणि अमेरिकी रोख्यांच्या परताव्याचा दबाव; शेवटी दरांना आधार. सणासुदीच्या खरेदीपूर्वी ग्राहकांनी बाजारातील चढ-उतार आणि प्रत्यक्ष सराफा दर तपासणे आवश्यक.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दसरा-दिवाळीचा सण जवळ येत असताना सोन्याच्या दरातील चढ-उतारांनी ग्राहकांची चिंता वाढवली आहे. महागाईच्या झळा सोसणाऱ्या सामान्य कुटुंबाला सणासाठी दागिने खरेदी करताना आता खर्चाचे गणित अधिक काळजीपूर्वक मांडावे लागत आहे. १ ते ९ ऑक्टोबर या कालावधीत भारतीय सराफा दरांच्या उपलब्ध नोंदीनुसार २४ कॅरेट सोन्याचा दर १० ग्रॅममागे १,४८,४७३ रुपयांवरून १,४९,४३० रुपयांपर्यंत पोहोचला; २२ कॅरेट सोन्याचा दर १,३६,००१ रुपयांवरून १,३६,८७८ रुपयांवर नोंदवला गेला. १८ कॅरेट सोन्याचा दर १,१२,०७३ रुपये, तर चांदीचा दर किलोमागे २,२१,१०९ रुपये होता. मात्र, हे दर विशिष्ट संदर्भ नोंदींवर आधारित आहेत; शहर, विक्रेता, कर आणि दागिन्यांच्या घडणावळीप्रमाणे ग्राहकांना प्रत्यक्ष द्यावी लागणारी रक्कम बदलू शकते.
आंतरराष्ट्रीय बाजारात आठवड्याच्या सुरुवातीला मजबूत अमेरिकी डॉलर आणि वाढत्या सरकारी रोख्यांच्या परताव्यामुळे सोन्यावर दबाव निर्माण झाला. ७ ऑक्टोबरला सोन्याच्या वायदेभावात घसरण झाली आणि अमेरिकी दहा वर्षांच्या रोख्यांचा परतावा व्यवहारादरम्यान ५.३६४ टक्क्यांपर्यंत पोहोचल्याचे वृत्त आले. सोन्यातून नियमित व्याज मिळत नसल्याने रोख्यांवरील परतावा वाढल्यास काही गुंतवणूकदार सोन्याऐवजी त्या पर्यायांना पसंती देतात. मात्र, बाजारातील दर सतत बदलत असल्याने आंतरराष्ट्रीय सोन्याची किंमत एका दिवसातील ठरावीक आकड्यावरूनच मोजणे दिशाभूल करणारे ठरू शकते. रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, ८ ऑक्टोबरला सोन्याने दोन महिन्यांच्या नीचांकी पातळीवरून काहीशी सुधारणा केली; त्यामुळे आठवडाभरातील चित्र हे केवळ घसरणीचे नव्हते.
९ ऑक्टोबरला आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याला पुन्हा आधार मिळाल्याचे वृत्त प्रसिद्ध झाले. डॉलरमधील नरमाई, रोख्यांच्या परताव्यातील हालचाली आणि तेलाच्या दरांतील बदल यांचा गुंतवणूकदारांच्या निर्णयांवर परिणाम होतो. भारतात मात्र आंतरराष्ट्रीय सोन्याचा दर आणि रुपया-अमेरिकी डॉलर विनिमय दर या दोन्हींचा प्रभाव पडतो; त्यात आयात शुल्क, कर आणि स्थानिक बाजारातील फरकही महत्त्वाचे असतात. त्यामुळे जागतिक बाजारात भाव घसरले म्हणजे भारतातही तेवढ्याच प्रमाणात सोने स्वस्त होईल, असे नाही. सणासुदीच्या खरेदीत घाई करण्याऐवजी ग्राहकांनी त्या दिवसाचा स्थानिक दर, सोन्याची शुद्धता, हॉलमार्क आणि घडणावळ तपासावी. बाजारातील तेजीच्या बातम्या ऐकून निर्णय घेण्यापेक्षा स्वतःच्या बजेटनुसार खरेदी करणेच शहाणपणाचे ठरेल.