पुण्याच्या गुलटेकडी मार्केट यार्डात ९० ट्रक भाजीपाल्याची आवक; मागणीच्या तुलनेत पुरवठा कमी, भेंडी, मिरची, शेवगा आणि मटार महागले.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। नवरात्रोत्सव आला की उपवासाचे पदार्थ, फळे आणि भाजीपाल्याची मागणी वाढते; पण या धार्मिक उत्सवाचे आर्थिक गणित सामान्य कुटुंबांच्या खिशाला परवडणारे राहतेच असे नाही. पुण्यातील गुलटेकडी मार्केट यार्डात रविवारी राज्यासह परराज्यांतून सुमारे ९० ट्रक फळभाज्यांची आवक झाली. तरीही मागणीच्या तुलनेत पुरवठा कमी पडल्याने भेंडी, हिरवी मिरची, काकडी, शेवगा आणि मटारच्या दरांत मागील आठवड्याच्या तुलनेत १० ते २० टक्क्यांची वाढ झाल्याचे बाजारातील वृत्त आहे. उपवासासाठी बटाटा, रताळी, भुईमूग आणि हिरव्या मिरचीला मागणी वाढली आहे. कर्नाटक, गुजरात आणि आंध्र प्रदेशातून हिरवी मिरची, हिमाचल प्रदेश व कर्नाटकातून घेवडा, इंदूरहून गाजर, आंध्र प्रदेश आणि तमिळनाडूतून शेवगा, तर मध्य प्रदेशातून लसूण बाजारात दाखल झाला. इंदूर आणि आग्रा येथून बटाट्याची सुमारे ६० टेम्पोंमधून आवक झाली. स्थानिक भागातून भेंडीचे सात, गवारचे पाच, टोमॅटोचे आठ हजार क्रेट, हिरव्या मिरचीचे सात, काकडीचे सात आणि कांद्याचे सुमारे ८० टेम्पो बाजारात आले. आवक मोठी असूनही काही भाज्यांचे दर वाढत असतील, तर वाहतूक, मागणी, मालाचा दर्जा आणि वितरणातील अडथळे यांचाही हिशेब तपासणे आवश्यक आहे.
भाजीपाल्याच्या दरपत्रकात कांदा ३५० ते ४५० रुपये, बटाटा ८० ते २२० रुपये, भेंडी ३०० ते ५०० रुपये, हिरवी मिरची ७०० ते ७५० रुपये, शेवगा ६०० ते ७०० रुपये आणि मटार १,००० ते १,३०० रुपये असे दर नमूद आहेत. लसणाचे दर १,००० ते २,५०० रुपयांपर्यंत, तर भुईमूग शेंगांचे दर ५५० ते ८०० रुपयांपर्यंत पोहोचले आहेत. मात्र हे बाजारातील घाऊक दर असून त्यांचे मोजमापाचे एकक स्पष्ट केल्याशिवाय त्यांची थेट किरकोळ दरांशी तुलना करणे योग्य ठरणार नाही. दुसरीकडे, पालेभाज्यांच्या बाजारातही तेजी दिसत आहे. रविवारी कोथिंबिरीच्या दीड लाख, तर मेथीच्या २० हजार जुड्यांची आवक झाली. मागणीच्या तुलनेत पुरवठा कमी असल्याने बहुतांश पालेभाज्यांच्या दरांत गड्डीमागे दोन ते पाच रुपयांची वाढ झाली. उपवासासाठी राजगिऱ्याच्या भाजीला मागणी वाढल्याने किरकोळ बाजारात एका गड्डीचा दर २० ते २५ रुपयांपर्यंत पोहोचल्याचे वृत्त आहे.
पाण्याचा तुटवडा, वाढते तापमान आणि उत्पादनावरील संभाव्य परिणाम यामुळे पालेभाज्यांच्या पुरवठ्यावर दबाव येत असल्याचे बाजारातील वृत्त सांगते. मात्र दरवाढीचे संपूर्ण खापर केवळ नवरात्रोत्सवावर फोडणे पुरेसे नाही. शेतातून बाजारापर्यंतचा प्रवास, वाहतूक खर्च, मालाची प्रतवारी, नाशवंत मालाचे नुकसान आणि मागणीतील चढ-उतार यांचाही परिणाम तपासला पाहिजे. पुणे कृषी उत्पन्न बाजार समितीने दर आणि आवकेची माहिती नियमितपणे पारदर्शक ठेवणे, तर अन्नपुरवठा यंत्रणेने किरकोळ बाजारातील दरांवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. सण साजरा करण्यासाठी घराघरांत तयारी सुरू असताना स्वयंपाकघराचे बजेट मात्र कोलमडू नये, हीच सामान्य ग्राहकांची अपेक्षा आहे. भाजीपाल्याचे दर वाढले की शेतकऱ्यांना मोठा नफा मिळतोच असे नाही; ग्राहकांकडून मोजलेली अधिकची रक्कम शेतकऱ्यांच्या हातात किती पोहोचते, याचेही उत्तर मिळायला हवे.