वंदे भारत शयनयान सुरू करण्याची चर्चा; २२ तासांचा प्रवास १६ तासांवर आणण्याचे नियोजन, मात्र अधिकृत वेळापत्रक आणि प्रारंभतारीख निश्चित झाल्याची खात्री आवश्यक.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। मुंबई : मुंबई आणि बंगळूर या दोन महत्त्वाच्या आर्थिक केंद्रांदरम्यान प्रवास करणाऱ्या नोकरदार, उद्योजक आणि व्यावसायिकांसाठी वंदे भारत शयनयान रेल्वेची बातमी आशादायक आहे. सध्या या मार्गावरील रेल्वेप्रवासाला साधारण २२ तास लागत असल्याचा दावा करण्यात येत असून, प्रस्तावित शयनयान गाडीमुळे हा कालावधी १६ तासांपर्यंत कमी होऊ शकतो. म्हणजे प्रवाशांचे तब्बल सहा तास वाचण्याची शक्यता! मात्र, रेल्वेच्या घोषणेपूर्वीच प्रवासाचा वेळ कमी झाल्याचे ढोल वाजवणे योग्य ठरणार नाही. गाडीची प्रारंभतारीख, अधिकृत वेळापत्रक आणि थांबे यांची रेल्वे मंत्रालयाकडून पुष्टी होणे आवश्यक आहे. मुंबई आणि बंगळूर ही माहिती तंत्रज्ञान, उद्योग, व्यापार आणि रोजगाराची प्रमुख केंद्रे असल्याने या मार्गावर प्रवाशांची मोठी वर्दळ असते. त्यामुळे वेगवान आणि रात्रीच्या प्रवासासाठी आरामदायी पर्याय मिळाल्यास दोन्ही शहरांतील व्यावसायिक संपर्काला चालना मिळू शकते. पण प्रवाशांना केवळ वेगाचे स्वप्न नको; वेळेवर धावणारी गाडी, परवडणारे तिकीट आणि सोयीचे थांबेही हवेत.
प्रस्तावित गाडीमध्ये एकूण १६ डबे असण्याची माहिती दिली जात आहे. त्यात ११ एसी थ्री-टियर, चार एसी टू-टियर आणि एक प्रथम श्रेणी वातानुकूलित डबा असेल, असा दावा आहे. गाडीचा कमाल तांत्रिक वेग ताशी १८० किलोमीटर असल्याचेही सांगितले जात आहे. मात्र, कमाल वेग आणि प्रत्यक्ष प्रवासाचा सरासरी वेग यांत जमीन-अस्मानाचा फरक असतो. मार्गावरील वळणे, रेल्वेमार्गाची क्षमता, सिग्नल व्यवस्था आणि थांबे यांवर प्रत्यक्ष प्रवासाचा कालावधी ठरेल. त्यामुळे १६ तासांचा आकडा अंतिम वेळापत्रक प्रसिद्ध होईपर्यंत संभाव्यच मानावा लागेल. प्रस्तावित थांब्यांमध्ये अनंतपूर, गुंतकल, रायचूर, कलबुर्गी, सोलापूर आणि कल्याण यांचा समावेश असल्याचे वृत्त आहे. हे थांबे निश्चित झाल्यास महाराष्ट्र आणि कर्नाटकातील अनेक शहरांतील प्रवाशांना फायदा होऊ शकतो. विशेषतः रात्री प्रवास करून दुसऱ्या दिवशी कामासाठी उपलब्ध होण्याची संधी व्यावसायिकांसाठी महत्त्वाची ठरेल.
या गाडीबाबत रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी मे २०२६ मध्ये बंगळूर-मुंबई वंदे भारत शयनयान सेवा लवकर सुरू होण्याचे संकेत दिले होते. १५ ऑक्टोबरच्या वृत्तानुसार, दसऱ्यानंतर गाडी सुरू होण्याची शक्यता असून, प्रस्तावित वेळापत्रकात मुंबईहून रात्री ८.१० वाजता सुटून दुसऱ्या दिवशी सकाळी ११.५५ वाजता बंगळूरला पोहोचण्याचा पर्याय नमूद आहे. बंगळूरहून रात्री ७.५० वाजता सुटून मुंबईत दुसऱ्या दिवशी सकाळी ११.५५ वाजता पोहोचण्याचे नियोजनही वृत्तांत दिले आहे. मात्र, हे वेळापत्रक अधिकृतरीत्या निश्चित झालेले नाही.
देशातील पहिली वंदे भारत शयनयान सेवा हावडा-कामाख्या मार्गावर जानेवारी २०२६ मध्ये नियमित सुरू झाली.
मुंबई-बंगळूर गाडी सुरू झाल्यास प्रवाशांना नवा पर्याय मिळेल; पण तिचे यश केवळ वेगावर नव्हे, तर तिकीटदर, नियमितता, सुरक्षितता आणि प्रत्यक्ष वेळापत्रकावर ठरणार आहे.