आठवडाभरात सोनं ४,५०० रुपयांनी, तर चांदी १३,५०० रुपयांनी स्वस्त; आयात शुल्कवाढीचा परिणाम आणि ग्राहकांच्या खरेदीकडे बाजाराचे लक्ष.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।।सोन्याच्या झळाळीने सामान्य ग्राहकांच्या खिशाला बसलेली झळ आता काहीशी कमी होण्याची चिन्हे दिसत आहेत. १७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सकाळच्या नोंदीनुसार, दिल्लीमध्ये २४ कॅरेट सोन्याचा दर प्रति १० ग्रॅम १,४७,५८० रुपये, तर मुंबईत १,४७,४३० रुपये होता. गेल्या आठवड्यात सोन्याच्या दरात सुमारे ४,५०० रुपयांची, म्हणजेच तीन टक्क्यांची घसरण झाल्याचे वृत्त आहे. चांदीने तर त्याहून मोठी आपटी खाल्ली असून, किलोमागे सुमारे १३,५०० रुपयांची घट नोंदवली गेली. त्यामुळे लग्नसराई, सणासुदीची खरेदी आणि भविष्यासाठी गुंतवणूक करण्याचा विचार करणाऱ्या ग्राहकांचे लक्ष पुन्हा सराफ बाजाराकडे वळले आहे. मात्र, दर उतरले म्हणून लगेच खरेदीची झुंबड उडवण्यापूर्वी बाजारातील चढउतार समजून घेणे आवश्यक आहे. कारण सोन्याचे भाव घसरले, तरी सामान्य माणसाच्या आवाक्यात ते आलेच, असे म्हणता येणार नाही.
आंतरराष्ट्रीय बाजारातील घसरणीबरोबरच भारताच्या मौल्यवान धातूंच्या आयातीतही मोठी घट झाली आहे. सप्टेंबर २०२६ मध्ये सोन्याची आयात ८१.२७ टक्क्यांनी कमी होऊन १.८ अब्ज डॉलरवर आली, तर चांदीची आयात ४९.११ टक्क्यांनी घटून ६६.५० कोटी डॉलरवर पोहोचल्याचे दिलेल्या आकडेवारीत नमूद आहे. एप्रिल ते सप्टेंबर या सहा महिन्यांत सोन्याची आयात २७.३२ टक्क्यांनी घटल्याचे वृत्त आहे. केंद्र सरकारने १३ मे २०२६ पासून सोने आणि चांदीवरील प्रभावी आयात शुल्क सहा टक्क्यांवरून १५ टक्क्यांपर्यंत वाढवले आहे. आयात कमी करणे आणि परकीय चलनसाठ्यावरील दबाव नियंत्रित करणे हा या निर्णयामागील उद्देश आहे.
मात्र, आयात शुल्कवाढ आणि बाजारभावातील घसरण यांचा परिणाम एकाच दिशेने होईल, असे गृहीत धरणे चुकीचे ठरेल. जागतिक मागणी, डॉलरच्या तुलनेतील रुपयाचे मूल्य आणि गुंतवणूकदारांची भूमिका यांवरही दर अवलंबून असतात. त्यामुळे आजची घसरण उद्याही कायम राहील, याची कोणतीही हमी नाही.
ग्राहकांनी खरेदीपूर्वी दिल्ली, मुंबई, पुणे आणि आपल्या स्थानिक सराफ बाजारातील अद्ययावत दर तपासावेत. २४ कॅरेट सोन्याचा दिलेला दर आणि दागिन्यांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या २२ कॅरेट सोन्याचा दर यांत फरक असतो. त्यात तीन टक्के वस्तू व सेवा कर (जीएसटी), घडणावळ आणि इतर लागू शुल्कांची भर पडल्याने अंतिम बिल वाढू शकते. दागिने घेताना हॉलमार्क, शुद्धतेची नोंद आणि वजनाची खात्री करावी. चांदीच्या बाबतीतही शुद्धता आणि अंतिम किंमत तपासणे आवश्यक आहे. दर घसरले म्हणून खरेदी फायदेशीर ठरेलच असे नाही; गरज, आर्थिक क्षमता आणि भविष्यातील जोखीम लक्षात घेऊन निर्णय घ्यावा. सराफ बाजारातील आकडेवारीवरून घाईघाईने निष्कर्ष काढण्याऐवजी अधिकृत दर आणि प्रत्यक्ष खरेदीची किंमत यांची तुलना करणे हाच ग्राहकांच्या हिताचा मार्ग आहे.