दसऱ्याला सोने घ्यावे की गुंतवणूक?

पिवळे, पांढरे की रोझ गोल्ड? रंगाच्या मोहापेक्षा शुद्धता, पुनर्विक्री आणि खर्चाचे गणित महत्त्वाचे; दसऱ्याच्या खरेदीत ग्राहकांनी घ्यावी खबरदारी

महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। भारतीयांच्या मनात सोन्याचे स्थान केवळ दागिन्यापुरते मर्यादित नाही; ते परंपरा, प्रतिष्ठा आणि संकटकाळातील आधार मानले जाते. दसरा हा शुभ मुहूर्त असल्याने या दिवशी सोने खरेदी करण्याकडे अनेकांचा कल असतो. पण सोन्याचे दर लाखाच्या पुढे पोहोचले असताना भावनेच्या भरात खरेदी करायची की हिशेबाने, हा खरा प्रश्न आहे. १९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील उपलब्ध दरांनुसार २४ कॅरेट सोन्याचा भाव १० ग्रॅममागे सुमारे १,४८,०४० रुपये, २२ कॅरेटचा १,३५,७०० रुपये आणि १८ कॅरेटचा १,११,०३० रुपये होता. वेगवेगळ्या सराफांकडे आणि दरस्रोतांमध्ये किंचित फरक असू शकतो. <Cite refs= पिवळे सोने भारतीय बाजारात लोकप्रिय असले, तरी पांढरे आणि गुलाबी म्हणजेच रोझ गोल्डही दागिन्यांच्या बाजारात उपलब्ध आहे. रंग बदलला म्हणून सोन्याची गुंतवणूक आपोआप अधिक फायदेशीर होत नाही; त्याची शुद्धता, वजन आणि खरेदी-विक्रीच्या अटी महत्त्वाच्या ठरतात.

पिवळ्या सोन्यात चांदी, तांबे आणि इतर धातू मिसळून दागिन्यांना मजबुती दिली जाते. पांढरे सोने तयार करताना पॅलेडियम किंवा अन्य पांढऱ्या धातूंचे मिश्रण केले जाते; त्यावर चमक टिकवण्यासाठी अनेकदा रोडियमचा थर दिला जातो. रोझ गोल्डमध्ये तांब्याचे प्रमाण अधिक असल्याने त्याला गुलाबी किंवा तांबूस छटा येते. वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलच्या माहितीनुसार, सोन्याचा रंग मिश्रधातूंमुळे बदलतो; मात्र त्याची किंमत ठरवताना कॅरेट आणि प्रत्यक्ष सोन्याचे प्रमाण महत्त्वाचे असते. त्यामुळे ‘२४ कॅरेट व्हाइट गोल्ड’साठी स्वतंत्र दर सांगणे दिशाभूल करणारे ठरू शकते; २४ कॅरेट म्हणजे जवळजवळ शुद्ध सोने, तर दागिन्यांतील पांढरा रंग मिश्रधातूंमुळे येतो. दागिने घेताना BIS हॉलमार्क, HUID क्रमांक, वजन, घडणावळ आणि करांसह अंतिम किंमत तपासणे आवश्यक आहे.

मग दसऱ्याला कोणती खरेदी सोन्यासारखी ठरेल? दागिने घालायचे असतील, तर वापर आणि आवड लक्षात घेऊन २२ किंवा १८ कॅरेटचे दागिने घेता येतील. पण मुख्य उद्देश गुंतवणूक असेल, तर दागिन्यांवरील घडणावळ खर्च आणि पुनर्विक्रीतील कपात लक्षात घेऊन २४ कॅरेटचे प्रमाणित नाणे किंवा बार, तसेच योग्य जोखीम समजून गोल्ड ईटीएफसारखे पर्याय विचारात घेता येतात. वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलच्या २०२६ च्या अहवालानुसार, भारतात गुंतवणुकीसाठी सोन्याची मागणी वाढली असली, तरी महागाई आणि वाढत्या किमतींमुळे दागिन्यांची मागणी दबावाखाली आहे. सोन्याचे भाव कायम वाढतील याची हमी नाही. म्हणून केवळ शुभ मुहूर्तासाठी कर्ज काढून खरेदी करू नका; बजेट ठरवा, दोन-तीन विक्रेत्यांचे दर तपासा आणि पावती जपून ठेवा. दसऱ्याचा खरा मुहूर्त विवेकाचा असावा—दागिन्यांचा रंग नव्हे, तर आर्थिक निर्णयाची गुणवत्ता महत्त्वाची!