ऑक्टोबरमध्ये राज्याला उन्हाचा चटका कायम

पावसाळ्यानंतरही उष्णतेचा तडाखा; मुंबई, सोलापूर आणि अलिबागमध्ये पारा ३६ अंशांच्या पुढे, अनेक शहरांचे तापमान सरासरीपेक्षा अधिक

महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। पुणे : पावसाळा संपला, हिवाळ्याची चाहूल लागली; पण महाराष्ट्राच्या हवामानाला ऋतुबदलाचा निरोप अजून मिळालेला दिसत नाही. ऑक्टोबरच्या उत्तरार्धातही उन्हाचा चटका कायम असून, मुंबईसह अनेक शहरांमध्ये कमाल तापमानाचा पारा ३५ अंशांच्या वर पोहोचला आहे. भारतीय हवामानशास्त्र विभागाच्या (IMD) २३ ऑक्टोबरच्या निरीक्षणानुसार, मुंबईतील सांताक्रूझ येथे ३७.१ अंश, कुलाबा येथे ३७ अंश, सोलापूरमध्ये ३६.८ अंश आणि अलिबागमध्ये ३६.१ अंश सेल्सिअस तापमान नोंदवले गेले. नाशिकमध्ये ३५.१, जळगावमध्ये ३५.३, साताऱ्यात ३५.२ आणि परभणीत ३५.३ अंश तापमान होते. अहमदनगरमध्ये ३४.७, छत्रपती संभाजीनगरमध्ये ३४.४ आणि कोल्हापूरमध्ये ३३ अंश नोंदवले गेले.

उन्हाळ्याच्या मध्यात जाणवणारी उष्णता आता दिवाळीच्या आसपासही त्रास देत असल्याने नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनावर परिणाम होत आहे. विशेषतः दुपारच्या वेळेत बाहेर पडणारे कामगार, विक्रेते, वाहतूक कर्मचारी आणि ज्येष्ठ नागरिक यांना उष्णतेचा अधिक त्रास सहन करावा लागू शकतो.

या तापमानवाढीचे गांभीर्य केवळ आकड्यांत नाही, तर सामान्य माणसाच्या अनुभवात आहे. हवामान विभागाच्या नोंदींनुसार, २३ ऑक्टोबरला सांताक्रूझचे तापमान सरासरीपेक्षा २.९ अंशांनी, कुलाब्याचे ३.३ अंशांनी, नाशिकचे ३.५ अंशांनी आणि सोलापूरचे ३.८ अंशांनी अधिक होते.

म्हणजेच, कॅलेंडरवर हिवाळ्याची चाहूल असली, तरी प्रत्यक्ष हवामानात उष्णतेची पकड कायम आहे. राज्यातील सर्वच भागांत पाऊस पडला नाही, असा सरसकट निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही; मात्र अनेक भागांतील कोरडे वातावरण आणि कमी पावसाची स्थिती चिंताजनक आहे. ऑक्टोबरमधील उष्णतेला ‘ऑक्टोबर हीट’ म्हटले जाते; परंतु तापमानातील प्रत्येक चढ-उताराचे कारण केवळ पावसाची कमतरता आहे, असे ठामपणे सांगता येत नाही. स्थानिक वारे, आर्द्रता, ढगांचे प्रमाण आणि वातावरणीय स्थिती यांचाही तापमानावर परिणाम होतो.

हवामानातील या बदलांचा परिणाम शेतीवरही होऊ शकतो. पावसाचा खंड, जमिनीतील ओलाव्याची कमतरता आणि वाढते तापमान यांचा एकत्रित फटका उभ्या पिकांना बसण्याची शक्यता असते. मात्र, दुष्काळाची स्थिती जिल्हानिहाय पर्जन्यमान, पीकस्थिती आणि अधिकृत निकषांच्या आधारे तपासावी लागते. नागरिकांनी दुपारच्या कडक उन्हात अनावश्यक बाहेर पडणे टाळावे, पुरेसे पाणी प्यावे आणि लहान मुले व ज्येष्ठ नागरिकांची विशेष काळजी घ्यावी. शेतकऱ्यांनी स्थानिक हवामान अंदाजानुसार सिंचनाचे नियोजन करावे. मुंबईत ३७ अंश आणि सोलापूरमध्ये ३६.८ अंश तापमान नोंदवले जाणे ही केवळ हवामानाची बातमी नाही; ऋतू बदलला म्हणून संकट आपोआप संपत नाही, याची ती आठवण आहे. थंडीची प्रतीक्षा करताना उष्णतेकडे दुर्लक्ष करणे महागात पडू शकते.