दिवाळीच्या तोंडावर सराफा बाजारात चढउतार; अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या निर्णयाकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष, खरेदीपूर्वी दर तपासण्याचा सल्ला
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दिवाळीच्या खरेदीत सोन्याची चमक महत्त्वाची; पण यंदा त्या चमकेसोबत दरांचा चढउतारही ग्राहकांची परीक्षा घेत आहे. गुरुवार, २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी देशांतर्गत वायदा बाजारात सोने आणि चांदीच्या दरांमध्ये घसरणीचा दबाव दिसला. मल्टी कमोडिटी एक्स्चेंजवर (एमसीएक्स) सोन्याचा डिसेंबर वायदा मागील सत्रातील ₹१,४३,७०५ या बंदभावाच्या तुलनेत सकाळी ₹१,४३,६६८ वर उघडला आणि व्यवहारादरम्यान सुमारे ₹१,४३,६०० च्या आसपास होता. चांदीचा वायदा सुमारे ₹१,९३,२५० प्रति किलोवर व्यवहार करत होता. आंतरराष्ट्रीय बाजारातही सोन्याचा भाव प्रति औंस सुमारे ४,०५० डॉलरच्या आसपास, तर चांदी ५३.३० डॉलरजवळ होती. मात्र, बाजारात दिवसभर चढउतार सुरू असल्याने दरांची ही आकडेवारी विशिष्ट वेळेची आहे; ती कायमची समजू नये. दिवाळीच्या खरेदीसाठी मुहूर्त पाहणाऱ्या ग्राहकांनी भावाबरोबरच शुद्धता, घडणावळ आणि वस्तूवरील अतिरिक्त शुल्कही तपासावे. सोन्याची खरेदी भावनेने झाली, तरी बिल मात्र आकड्यांनीच भरावे लागते.
आंतरराष्ट्रीय बाजाराच्या हालचालींमागे अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हचा निर्णय महत्त्वाचा ठरला. २८ ऑक्टोबरच्या बैठकीत फेडने व्याजदर ३.७५ ते ४ टक्क्यांच्या पट्ट्यात कायम ठेवले. मात्र, समितीतील दोन सदस्यांनी व्याजदरात ०.२५ टक्क्यांची वाढ करण्याच्या बाजूने मत दिले. त्यामुळे पुढील बैठकीत दरवाढ होण्याची शक्यता बाजाराच्या चर्चेत आली. व्याज देत नसलेल्या सोन्याची आकर्षकता व्याजदर वाढल्यास कमी होऊ शकते; कारण गुंतवणूकदारांना अन्य मालमत्तांमधून अधिक परतावा मिळण्याची शक्यता असते. दुसरीकडे, भू-राजकीय तणाव आणि महागाईची चिंता सोन्याला आधार देऊ शकते. कच्च्या तेलाचे वाढलेले दर महागाईचा दबाव वाढवू शकतात. त्यामुळे सोन्याच्या दरांची दिशा केवळ एका निर्णयावर ठरत नाही; डॉलरची हालचाल, तेलाचे भाव, जागतिक मागणी आणि गुंतवणूकदारांची भूमिका यांचाही त्यावर परिणाम होतो.
चांदीच्या दरातील घसरणीमुळे औद्योगिक वापर आणि गुंतवणुकीसाठी खरेदी करणाऱ्यांचेही लक्ष बाजाराकडे लागले आहे. तरी एका दिवसाच्या घसरणीवरून दर आणखी खाली जातील, असे भाकीत करणे धोक्याचे ठरेल. पुणे-मुंबईसह विविध शहरांतील प्रत्यक्ष सराफा दरांमध्ये कर, स्थानिक प्रीमियम आणि घडणावळीनुसार फरक असू शकतो. म्हणून खरेदीपूर्वी स्थानिक सराफाकडून त्या वेळचा दर निश्चित करून घ्यावा. दागिने घेताना हॉलमार्क आणि अंतिम बिल तपासणेही आवश्यक आहे. सणासुदीच्या गर्दीत स्वस्त दराच्या जाहिराती आकर्षक वाटतात; परंतु बचतीचा खरा हिशेब खरेदीच्या वेळीच स्पष्ट होतो. सोने-चांदीच्या बाजारात आजचा भाव उद्याची हमी देत नाही—म्हणून घाईपेक्षा माहिती, अफवांपेक्षा पडताळणी आणि भावनेपेक्षा आर्थिक क्षमता यांना प्राधान्य देणेच शहाणपणाचे ठरेल.