छत्रपती संभाजीनगरमध्ये ‘५ स्टार मसाले’चा २,८०२ किलो साठा जप्त; १६.४० लाखांचा माल ताब्यात, परवाना निलंबित केल्याची माहिती.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दिवाळीच्या फराळात सुगंध असावा, विषारी भेसळीचा धोका नव्हे! मात्र, ग्राहकांच्या ताटात जाणाऱ्या मसाल्यांच्या गुणवत्तेवरच प्रश्नचिन्ह निर्माण करणारे प्रकार समोर येत आहेत. छत्रपती संभाजीनगरमधील गाढे जळगाव परिसरातील ‘मेसर्स ५ स्टार मसाले’ या उत्पादक कंपनीवर अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) छापा टाकल्याचे वृत्त आहे. या कारवाईत हळद, मिरची, धणे पावडर आणि मटण मसाल्याचा मिळून २,८०२ किलो साठा जप्त करण्यात आला. जप्त मालाची किंमत १६ लाख ४० हजार ९०० रुपये असल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद आहे. कंपनीचा अन्न उत्पादन परवानाही निलंबित करण्यात आल्याचे सांगण्यात आले. अन्न सुरक्षा मानकांचे उल्लंघन आढळल्यास कठोर कारवाई होणे आवश्यकच; कारण मसाल्यांतील भेसळ ही केवळ व्यापारी गैरप्रकाराची बाब नसून सार्वजनिक आरोग्याशी निगडित गंभीर समस्या आहे. मात्र, जप्त साठा आणि संशयित उल्लंघन यांचा अर्थ प्रयोगशाळेच्या निष्कर्षांशिवाय प्रत्येक उत्पादन भेसळयुक्त ठरले, असा काढता कामा नये.
अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या मार्गदर्शनाखाली राज्यभर मसाले आणि मसालेजन्य पदार्थांविरोधात तपासणी मोहीम तीव्र करण्यात आली आहे. १ एप्रिल ते २९ ऑक्टोबरदरम्यान राज्यातील १,०५७ आस्थापनांची तपासणी करून ८४ परवाने निलंबित करण्यात आले, तर सुमारे १९.७० कोटी रुपयांचा मसाल्यांचा साठा जप्त करण्यात आला. याशिवाय ५५७ सुधारणा नोटिसा बजावण्यात आल्या. छत्रपती संभाजीनगर विभागात सर्वाधिक २७ आस्थापनांचे परवाने निलंबित झाल्याची माहिती प्रसिद्ध झाली आहे. दुसरीकडे, चिपळूणमधील ‘महालक्ष्मी चायनीज सेंटर’चे चालक रणवीर सावंत यांच्याकडे एफडीए अधिकारी असल्याचे भासवून पाच हजार रुपयांची मागणी केल्याचा प्रकारही समोर आला. हॉटेल २४ दिवस सील करण्याची धमकी दिल्यानंतर सावंत यांनी अधिकृत विभागाकडे खातरजमा केली आणि संभाव्य फसवणूक टळली. म्हणजे एका बाजूला भेसळखोरांवर कारवाई, तर दुसरीकडे सरकारी अधिकाऱ्यांच्या नावाने वसुलीचा प्रयत्न; अन्नसुरक्षेच्या लढाईत अशा दोन्ही प्रवृत्तींना लगाम घालणे गरजेचे आहे.
मुंबई, कोकण, पुणे, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर आणि नागपूरसह राज्यभरातील विभागांत तपासणी सुरू आहे. दिवाळीच्या काळात मिठाई, खवा, खाद्यतेल, सुकामेवा आणि फराळाच्या पदार्थांची मागणी वाढत असल्याने उत्पादक, घाऊक विक्रेते आणि किरकोळ दुकानदारांवरही लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. ग्राहकांनी सुटे किंवा लेबल नसलेले मसाले टाळावेत; परवानाधारक विक्रेत्यांकडूनच खरेदी करून पॅकिंगची तारीख, बॅच क्रमांक आणि ‘बेस्ट बिफोर’ तपासावे. संशयास्पद पदार्थांविषयी एफडीएच्या १८००-२२२-३६५ या टोल-फ्री क्रमांकावर किंवा अधिकृत तक्रार पोर्टलवर तक्रार करता येते.
भेसळ रोखण्याची जबाबदारी केवळ छापे टाकणाऱ्या अधिकाऱ्यांची नाही; दोषींना शिक्षा आणि ग्राहकांना सुरक्षित अन्न मिळेपर्यंत कारवाईचा धाक कायम राहायला हवा.