वेळेच्या कमतरतेमुळे तयार फराळाला पसंती; विक्रेत्यांचा ३० ते ४० टक्के मागणीवाढीचा दावा, महाग कच्च्या मालामुळे ग्राहकांच्या खिशाला कात्री
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। दिवाळीचा सण जवळ आला की घराघरांत चकलीचा घाणा, करंजीचा सुगंध आणि लाडवांचा गोडवा दरवळायचा. आता मात्र या परंपरेत आधुनिक जीवनशैलीने नवा बदल घडवला आहे. पिंपरी-चिंचवडच्या बाजारपेठेत यंदा घरगुती फराळाबरोबर रेडिमेड फराळाचीही जोरदार मागणी दिसत आहे. नोकरी, व्यवसाय, घराची जबाबदारी आणि धावपळीच्या दिनक्रमात चार दिवस स्वयंपाकघरात राबण्यापेक्षा तयार फराळ विकत घेण्याकडे अनेक कुटुंबांचा कल वाढला आहे. विक्रेत्यांच्या म्हणण्यानुसार, मागील वर्षाच्या तुलनेत यंदा मागणी ३० ते ४० टक्क्यांनी वाढली आहे. मात्र हा स्थानिक विक्रेत्यांचा दावा असून, संपूर्ण शहरातील विक्रीची अधिकृत आकडेवारी उपलब्ध नाही. पुण्यातील बाजारपेठांबाबतच्या वृत्तांतही फराळाच्या आगाऊ ऑर्डर वाढल्याचे नमूद झाले आहे. घरगुती महिला व्यावसायिक आणि बचतगटांसाठी ही मागणी उत्पन्नाची संधी ठरत आहे. घरच्या चवीला बाजारपेठ मिळत आहे; पण परंपरेचा स्वयंपाकघरातून दुकानापर्यंत झालेला हा प्रवास बदलत्या जीवनशैलीची कहाणीही सांगतो.
यंदा किलोभर फराळ घेण्यापेक्षा छोट्या कुटुंबांना परवडणाऱ्या कॉम्बो पॅकची पसंती मिळत आहे. २५० ग्रॅमच्या पॅकमध्ये चकली, लाडू, करंजी, चिवडा आणि शंकरपाळी असे पाच पदार्थ ६०० ते ८०० रुपयांत मिळत असल्याचे विक्रेत्यांचे म्हणणे आहे. ५०० ग्रॅमच्या पॅकसाठी सुमारे १३०० रुपये मोजावे लागत असल्याचेही सांगितले जाते. मात्र दुकान, पदार्थांचा दर्जा आणि वजनानुसार दर बदलू शकतात. नाचणीची चकली, गुळाची चकली, बेक्ड चकली, मिलेट्सचे लाडू आणि साखरेऐवजी गूळ वापरलेले पदार्थ असे आरोग्याभिमुख पर्यायही बाजारात आले आहेत. तरुण ग्राहकांकडून त्यांना पसंती मिळत असल्याचे विक्रेते सांगतात. चकली, अनारसे आणि चिरोटे यांना विशेष मागणी आहे. घरगुती फराळाला वर्षभर ग्राहक मिळत असल्याने अनेक महिलांनी या व्यवसायाला नियमित उत्पन्नाचे साधन बनवले आहे. सोशल मीडियामुळे ऑर्डर मिळवणेही सोपे झाले आहे.
मात्र फराळाच्या या गोडव्याला महागाईचा तिखट फोडणीचा हिसका बसला आहे. खोबरे, तेल, साखर, डाळी, तूप आणि सुकामेवा यांच्या वाढलेल्या किमतींमुळे उत्पादन खर्च वाढल्याचे विक्रेते सांगतात. पुण्यातील वृत्तांनुसार कच्च्या मालाच्या दरवाढीमुळे फराळाच्या किमतीत साधारण १० ते १५ टक्क्यांची वाढ झाली आहे; काही जिन्नसांच्या दरांत त्याहून अधिक वाढ नोंदवली गेली आहे. त्यामुळे ग्राहकांनी केवळ आकर्षक पॅकिंगकडे न पाहता वजन, किंमत, घटक आणि ताजेपणा तपासणे आवश्यक आहे. घरगुती फराळ घेतानाही स्वच्छता, योग्य साठवण आणि खाद्यसुरक्षेकडे दुर्लक्ष नको. सणाचा आनंद विकत घेता येतो; पण आरोग्याचा धोका विकत घेण्याची गरज नाही. महिला उद्योजकांना बाजारपेठ मिळणे स्वागतार्ह असले, तरी दर्जा आणि पारदर्शकता टिकवणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. दिवाळीच्या फराळात चव असावी, पण त्याबरोबर विश्वासाचाही गोडवा असावा!