युरोपातील अनेक देशांत शीतकरण यंत्रणा विस्कळीत; हजारो फ्रीजरच्या तापमानात अनपेक्षित वाढ, अन्नसाठ्याच्या सुरक्षिततेचा गंभीर प्रश्न.
महाराष्ट्र २४ ।। ऑनलाईन ।। विशेष प्रतिनिधी ।। सायबर हल्ला म्हणजे केवळ बँकांची खाती रिकामी करणे किंवा सरकारी संकेतस्थळे बंद पाडणे, अशी समजूत आता मागे पडली आहे. युरोपातील सुपरमार्केटच्या फ्रीजरपर्यंत हल्लेखोरांचे हात पोहोचल्याचा धक्कादायक प्रकार समोर आला आहे. बेल्जियम, लक्झेंबर्ग, स्वीडन आणि एस्टोनियासह अनेक देशांतील किरकोळ विक्री केंद्रांमधील शीतकरण यंत्रणांवर परिणाम झाल्याचे वृत्त आहे. काही फ्रीजरचे तापमान ५० अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचल्याचा दावा केला जात आहे. अन्नपदार्थ सुरक्षित ठेवण्यासाठी असलेली यंत्रणाच उलट उष्णता वाढवू लागली, तर ग्राहकांच्या आरोग्याचे काय, हा प्रश्न स्वाभाविक आहे. बेल्जियम आणि लक्झेंबर्गमधील सुपरमार्केट चालवणाऱ्या कंपन्यांनी रात्रीच्या वेळी झालेल्या या प्रकारामुळे हजारो फ्रीजर प्रभावित झाल्याची माहिती दिल्याचे वृत्तांत म्हटले आहे. मात्र, तापमान ५० अंशांवर पोहोचल्याचा आकडा सर्व ठिकाणांसाठी लागू असल्याचे गृहीत धरता येणार नाही. या घटनेत नेमका किती अन्नसाठा खराब झाला, किती आर्थिक नुकसान झाले आणि किती दुकाने प्रभावित झाली, याची अधिकृत एकत्रित आकडेवारी अद्याप स्पष्ट झालेली नाही.
फ्रीजरच्या तापमानात ५० अंशांपर्यंत वाढ झाल्याचे काही ठिकाणी नोंदले गेले. स्वीडनमधील ICA आणि Coop, बेल्जियममधील Delhaize, Carrefour आणि Spar, तसेच लक्झेंबर्गमधील काही दुकानांच्या शीतकरण यंत्रणांवर परिणाम झाल्याचे वृत्त आहे. Carrefour Belgium ने ७०० हून अधिक दुकानांपैकी १५ दुकानांवर परिणाम झाल्याचे सांगितले; Delhaize च्या अनेक डझन दुकानांमध्ये अडचणी आल्या. एस्टोनियात Selver च्या एका दुकानातील नियंत्रण संगणकावर हल्लेखोरांनी प्रवेश करून तापमान ५० अंशांवर नेल्याची माहिती तंत्रज्ञान पुरवठादार Kitman Coldtech चे प्रमुख Jann Mutso यांनी दिली. मात्र, हा प्रकार काही मिनिटांत लक्षात आल्याने मोठे नुकसान टळल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. स्वीडनमध्ये ICA च्या काही दुकानांतील अन्नपदार्थ विक्रीतून काढावे लागले, तर Coop च्या सहा दुकानांमध्ये अडचणी नोंदल्या गेल्या. आयर्लंडमधील Musgrave समूहाच्या SuperValu दुकानांवरही संशयित हल्ल्याचा परिणाम झाल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे हा प्रकार केवळ एका देशापुरता मर्यादित राहिलेला नाही.
स्वीडनच्या राष्ट्रीय सायबर सुरक्षा केंद्राचे प्रमुख John Billow यांनी देशातील किराणा दुकानांच्या शीतकरण यंत्रणांशी संबंधित अनेक घटनांची चौकशी सुरू असल्याचे सांगितले. जुन्या आणि अद्ययावत सुरक्षा प्रणाली नसलेल्या नियंत्रण उपकरणांमध्ये त्रुटी असल्याचा मुद्दाही समोर आला आहे. फ्रान्समध्ये ऑक्टोबरमध्ये Intermarché आणि Coopérative U यांच्यासह शेकडो दुकानांतील शीतकरण यंत्रणांमध्ये हस्तक्षेप झाल्याने अन्नपदार्थ खराब झाले आणि काही ठिकाणी आग लागल्याचे वृत्त होते. त्या प्रकरणातही हल्लेखोरांची ओळख अद्याप स्पष्ट झालेली नाही. सध्याच्या घटनांचा फ्रान्समधील हल्ल्याशी संबंध आहे का, याचीही अधिकृत पुष्टी झालेली नाही. कोणत्याही गटाने जबाबदारी स्वीकारलेली नाही. त्यामुळे हा खंडव्यापी कट आहे, असा निष्कर्ष काढणे घाईचे ठरेल; मात्र डिजिटल यंत्रणांवर अवलंबून असलेल्या अन्नपुरवठा साखळीची सुरक्षा किती नाजूक आहे, हे या घटनांनी दाखवून दिले आहे.