✍️ महाराष्ट्र २४ | विशेष प्रतिनिधी | दि. २४ नोव्हेंबर २०२५ | म्युच्युअल फंडात परतावा बघून गुंतवणूक करणारे अनेक, पण टॅक्सच्या धाग्याला ओळखत नाहीत—आणि इथेच खरा खेळ आहे! कारण तुम्ही कमावलेला नफा कागदावर जरी मोठा दिसला, तरी कॅपिटल गेन टॅक्स चुकीच्या वेळी विकल्यास त्या पैशांचा चांगलाच घास घेतो. म्हणूनच, फंड विकण्यापूर्वी “कधी, कसा, आणि किती टॅक्स लागतो” हे समजून घेणं अत्यावश्यक आहे.
कॅपिटल गेन म्हणजे काय?
फंड विकल्यावर मिळणारा नफा = Capital Gain
तो दोन प्रकारचा असतो—
STCG (Short Term Capital Gain)
LTCG (Long Term Capital Gain)
हा फरक फक्त फंड किती दिवस हातात होता यावर ठरतो. आता दोन्ही प्रकारचे फंड वेगवेगळे समजून घेऊ या.
1) इक्विटी म्युच्युअल फंड – (६५% रक्कम शेअर्समध्ये गुंतवलेली असेल तर)
👉 १ वर्षाच्या आत विकला तर – STCG
कर दर: 20%
👉 १ वर्षानंतर विकला तर – LTCG
कर दर: 12.5%
₹1.25 लाख पर्यंतचा नफा टॅक्स-फ्री!
(ही सूट फक्त इक्विटी फंडांना लागू)
म्हणजेच… इक्विटी फंडात घाई केली तर टॅक्स जास्त, थोडा वेळ धरून ठेवलात तर टॅक्स कमी आणि नफ्याचा मोठा हिस्सा तुमच्या खिशात!
2) डेट म्युच्युअल फंड (Bond, G-Sec, Corporate Debt वगैरे)
इथे २०२३ नंतर प्रचंड बदल झाले आहेत.
👉 १ एप्रिल २०२३ पूर्वी खरेदी केलेले फंड
२ वर्षांच्या आत विकल्यास – STCG
टॅक्स = तुमचा Income Tax Slab
२ वर्षांनी विकल्यास – LTCG
कर दर: 12.5%
👉 १ एप्रिल २०२३ नंतर खरेदी केलेले फंड
होल्डिंग १ वर्ष असो वा १० वर्षे—संपूर्ण नफा तुमच्या कर slab नुसार करपात्र. LTCG चा फायदा पूर्णपणे संपला. म्हणजे डेट फंडात आता “जास्त दिवस ठेवलं तर टॅक्स कमी” असं काही उरलेलं नाही.
फंड विकण्यापूर्वी 5 सुवर्ण नियम
✔ 1) Holding Period तपासा
फक्त एक दिवसही टॅक्स बदलू शकतो.
✔ 2) इक्विटी फंड 1 वर्ष पूर्ण होण्यापूर्वी विकू नका
20% टॅक्सचा फटका बसतो.
✔ 3) ₹1.25 लाख LTCG सूट वापरा
इक्विटी फंडात खूप मोठा फायदा.
✔ 4) डेट फंडात खरेदीची तारीख अत्यंत महत्वाची
2023 पूर्वी vs 2023 नंतर—टॅक्स पूर्ण बदलतो.
✔ 5) आर्थिक वर्षअखेर टॅक्स प्लॅनिंग करा
योग्य वेळी नफा बुक करून बरेच टॅक्स वाचवता येतात.
टॅक्स समजला तरच नफा ‘खरा’!
चुकीच्या वेळी फंड विकल्यास तुमच्या नफ्यावर 20%–30% पर्यंत टॅक्सचा तडाखा बसू शकतो. पण योग्य नियोजन केलं तर कायदेशीरपणे टॅक्स मोठ्या प्रमाणात कमी करता येतो. म्हणून म्युच्युअल फंड विकण्यापूर्वी हे नियम लक्षात ठेवा—नाहीतर नफा कमी आणि पश्चाताप जास्त!
(टीप: ही सामान्य माहिती आहे. गुंतवणूक करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.)