महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी – मंगेश खंडाळे | दि. ७ | डोनाल्ड ट्रम्प म्हणजे जागतिक राजकारणातला तो गृहस्थ की जो सकाळी आरसा पाहून हसतो आणि संध्याकाळी आरशालाच धमकी देतो. भारतावर पुन्हा टॅरिफ लावण्याचा इशारा देऊन दुसऱ्याच दिवशी “मोदी माझ्यावर खूश नाहीत” असे म्हणून त्यांनी आपली नेहमीची कलाटणी घेतली. म्हणजे आधी दणका, मग डोळा मार! ट्रम्प यांची ही शैली म्हणजे आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील स्टँडअप कॉमेडीच. एकीकडे “माझे मोदींशी चांगले संबंध आहेत” असे म्हणायचे आणि दुसरीकडे भारतावर ५० टक्के आयातशुल्क लादून वरून पुन्हा वाढीची धमकी द्यायची. ही मैत्री आहे की मसल पॉवर? रशियन तेलाचा मुद्दा पुढे करून अमेरिकेने भारतावर टॅरिफचा हातोडा मारला, पण भारताने आयात कमी केली तरी ट्रम्प समाधानी नाहीत—कारण त्यांना समाधानी ठेवणं हीच तर जगाची जबाबदारी आहे, असा त्यांचा समज!
खरं तर ट्रम्प यांचं “मोदी माझ्यावर नाराज आहेत” हे विधान म्हणजे स्वतःच स्वतःला दिलेली शाबासकी आहे. जणू काही मोदींनी व्हाइट हाऊसमध्ये येऊन, “डोनाल्ड, तू रागावू नकोस” अशी समजूत काढली पाहिजे! व्यापार, संरक्षण, कूटनीती—या सगळ्यांवर ट्रम्प यांची नजर ही व्यवहारिक कमी आणि अहंकारी जास्त दिसते. अपाचे हेलिकॉप्टरची ऑर्डर, पाच वर्षांची प्रतीक्षा, सुधारणा, आकडे—हे सगळं सांगताना ते जणू भारतावर उपकार करत असल्याच्या थाटात बोलतात. पण आंतरराष्ट्रीय संबंध हे दुकानदारी नाही की ‘घे नाहीतर टॅरिफ वाढवतो’ असं म्हणायचं. भारत ही कुठली लहान बाजारपेठ नाही आणि मोदी हे कुठले नवखे नेते नाहीत, हे ट्रम्प विसरतात की काय, असा प्रश्न पडतो.
आजच्या घडीला या साऱ्या टॅरिफ-नाट्यामागे एक स्पष्ट संदेश आहे—अमेरिकेच्या परराष्ट्र धोरणात स्थैर्य कमी आणि दबाव जास्त आहे. ट्रम्प यांची विधाने म्हणजे कधी धमकी, कधी स्तुती, तर कधी भावनिक ब्लॅकमेल. पण भारतासाठी हा काळ आत्मविश्वासाचा आहे. रशियन तेल असो वा अमेरिकन दबाव—निर्णय राष्ट्रीय हिताचा असला पाहिजे, व्हाइट हाऊसच्या मूडचा नाही. मोदी-ट्रम्प मैत्री ही फोटोपुरती शोभणारी असू शकते, पण धोरण ठरवताना भारताने आपल्या सार्वभौम निर्णयावर ठाम राहिले पाहिजे. कारण शेवटी इतिहास हे लक्षात ठेवतो—कोण नरमलं, कोण वाकलं आणि कोण ताठ उभं राहिलं.