महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. १५ जानेवारी | भारत वेगाने प्रगती करतोय, पण या प्रगतीसोबत एक भयानक संकटही वाढत आहे — जीवनशैलीजन्य आजारांचे. तज्ज्ञांनी दिलेल्या धक्कादायक इशाऱ्यानुसार, येत्या काही वर्षांत भारतामध्ये प्रत्येक १० व्यक्तींपैकी किमान ३ जणांना मधुमेह, उच्च रक्तदाब किंवा मेटाबॉलिक सिंड्रोमचा त्रास होण्याची दाट शक्यता आहे. चुकीचा आहार, धावपळीचं आयुष्य आणि ताणतणाव यामुळे हा आजारांचा स्फोट होतो आहे. विशेष म्हणजे दक्षिण आशियातील लोकांमध्ये हे आजार अनुवंशिक स्वरूपात आढळत असल्याने भारताची स्थिती जगातील अनेक देशांपेक्षा अधिक गंभीर असल्याचं आरोग्य तज्ज्ञ स्पष्टपणे सांगत आहेत.
आजची पिढी बाहेरून स्मार्ट दिसत असली तरी आतून आजारी होत चालली आहे. वेळेवर जेवण नाही, घरचं अन्न कमी आणि जंकफूड जास्त — हीच आजच्या जीवनशैलीची ओळख बनली आहे. साखर, मीठ आणि तेलाचा अतिवापर, प्रोसेस्ड फूड, शीतपेये यामुळे शरीरातील इन्सुलिन यंत्रणा बिघडते आणि रक्तदाब वाढतो. विशेष म्हणजे ही समस्या आता फक्त वयस्करांपुरती मर्यादित राहिलेली नाही. ३०-३५ वयातच मधुमेह, हृदयरोग आणि लठ्ठपणाची लक्षणं दिसू लागली आहेत, ही बाब अधिक चिंताजनक आहे.
दुसरीकडे, व्यायामाचा अभाव ही आणखी एक मोठी समस्या ठरत आहे. ऑफिस-घर-मोबाईल या त्रिकोणात अडकलेली माणसं शारीरिक हालचालींपासून दूर जात आहेत. बैठी जीवनशैली, झोपेची अनियमित वेळ आणि सतत स्क्रीनसमोर बसणं यामुळे वजन झपाट्याने वाढतं. तज्ज्ञांच्या मते, लठ्ठपणा हा मधुमेह आणि उच्च रक्तदाबाचा मुख्य दरवाजा आहे. एकदा वजन नियंत्रणाबाहेर गेलं की आजारांची साखळी सुरू होते आणि त्यातून बाहेर पडणं कठीण होतं.
यात भर म्हणजे वाढता मानसिक ताणतणाव. नोकरीची असुरक्षितता, स्पर्धा, आर्थिक जबाबदाऱ्या आणि सामाजिक दबाव याचा थेट परिणाम मेंदूवर होतो आणि त्याचा फटका शरीराला बसतो. ताणतणावामुळे रक्तदाब वाढतो, इन्सुलिनवर परिणाम होतो आणि मधुमेहाचा धोका दुप्पट होतो. त्यामुळे तज्ज्ञांचा स्पष्ट सल्ला आहे — आता नाही तर कधीच नाही. जीवनशैलीत तात्काळ बदल, संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, वजन नियंत्रण आणि वेळोवेळी हेल्थ चेकअप हेच या आरोग्य संकटावरचे प्रभावी शस्त्र आहे. अन्यथा “आज नाही, उद्या” म्हणणाऱ्यांसाठी उद्या फार महागात पडू शकतो.