महाराष्ट्र 24 | विशेष प्रतिनिधी | दि. २१ जानेवारी | हिवाळा म्हणजे थंडी, आणि थंडी म्हणजे सरकारसारखी—कधी येईल, कधी जाईल, काही नेम नाही! दिल्लीसह उत्तर भारतात सध्या थंडीचा असा काही कडाका बसलाय की लोकांना वाटतंय, सूर्यदेवाने राजीनामा दिला की काय. कुठे थंडी वाढतेय, कुठे कमी होतेय, आणि हवामान खातं म्हणतं—“पुढच्या ४८ तासांत मोठे बदल!” म्हणजे नक्की काय होणार, हे बदल झाल्यावरच कळणार. पश्चिमी झंझावात नावाचा सरकारी पाहुणा हिमालयात सक्रिय झालाय आणि त्याने बर्फवृष्टीचा कार्यक्रम ठरवला आहे. जम्मू-काश्मीर, हिमाचल, उत्तराखंड—या सगळ्या ठिकाणी बर्फ पडणार, ढग जमणार आणि थंडीचा गजर होणार. उत्तर भारतातली ही थंडी मग रेल्वेने, बसने, कधी वाऱ्याने तर कधी नुसत्या बातम्यांमधून महाराष्ट्राकडे कूच करणार—कारण थंडीला सीमा नसते!
महाराष्ट्रात मात्र थंडीचा प्रकार नेहमीच थोडा ‘मिश्र’ असतो. कोकणात थंडी आहे म्हणे, पण ढगाळ हवामानही आहे—म्हणजे अंगात स्वेटर आणि हातात पंखा, असा दुहेरी कारभार. रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, पालघर, ठाणे—सगळीकडे थंडी, पण समुद्रामुळे ती सभ्य. पश्चिम महाराष्ट्रात घाटमाथ्यावर धुकं इतकं की सकाळी माणूस घराबाहेर पडताना आधी स्वतःला आरशात शोधतो. मराठवाड्यात हवामान कोरडं, पण थंडी मात्र कडक—उत्तर भारतातून आलेली शीतलहर इथे मुक्कामाला थांबलेली. विदर्भातही तसंच चित्र—तापमान खाली येतंय, आणि लोक म्हणतायत, “उन्हाळ्याची आठवण येतेय!” म्हणजे जिथं उन्हाळा कडक, तिथं थंडी जास्त बोचरी, हा निसर्गाचा सूडच म्हणावा लागेल.
मुंबईचं हवामान तर नेहमीप्रमाणे गोंधळलेलं. पहाटे गारठा, दुपारी ऊन, संध्याकाळी हवेशीर वातावरण आणि रात्री पुन्हा थंडी—एकाच दिवसात चार ऋतूंचं दर्शन! हवामान विभाग म्हणतो, मध्य प्रदेश, ओडिशात ढग, पंजाब-हरियाणात धुकं, दक्षिणेतही ढगाळ वातावरण, आणि ईशान्य भारतात धुक्यामुळे नागरिकांची पंचाईत. एकूण काय, देशभर थंडीचा कार्यक्रम जोरात सुरू आहे. २२-२३ जानेवारीदरम्यान पश्चिमी झंझावात अधिक सक्रिय होणार म्हणे—म्हणजे बर्फ वाढणार, थंडी वाढणार आणि आपण मात्र स्वेटर, शाल, रजई यांच्या मदतीने तग धरून बसायचं. शेवटी हवामानाचं एकच तत्त्व—ते बदलत राहणार, आणि आपण त्यावर चर्चा करत राहणार!